ندای لرستان - خراسان /دارایی اوراق خزانهداری آمریکا در چین به کف ۱۸ ساله رسید؛ همزمان مرکز تسویه شانگهای دامنه حذف دلار در مبادلات ارزی را گسترش داد.
دادههای آماری و تحولات نهادی اخیر در اقتصاد بینالملل نشان میدهد چین راهبرد «دلارزدایی» خود را وارد فاز شتابان و کمسابقهای کرده است؛ رویکردی دومنظوره که از یک سو با خروج سیستماتیک از بدهیهای دولت آمریکا همراه شده و از سوی دیگر، به ایجاد زیرساختهای نوین برای تسویه مستقیم با ارزهای ملی اختصاص دارد. تحلیل تازهترین گزارشهای «فایننشال تایمز» و «بلومبرگ» حکایت از آن دارد که پکن با کاهش بیسابقه اوراق قرضه خزانهداری آمریکا و تسهیل مبادلات بدون دلار با شرکای تجاری، در حال ضربه به عمق نفوذ مالی واشنگتن است؛ تحولی که با افزایش هزینههای استقراض آمریکا، وزن ژئوپلیتیکی این کشور در تقابلهای منطقهای از جمله با ایران را نیز تحت فشار قرار میدهد.
سقوط داراییهای واشنگتن در پکن به کف ۲۰۰۸
بر اساس دادههای وزارت خزانهداری ایالات متحده که فایننشال تایمز به آن استناد کرده، حجم اوراق قرضه دلاری نگهداریشده توسط پکن به کمترین رقم از سال ۲۰۰۸ تاکنون سقوط کرده است.
چین که در فاصله سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ با در اختیار داشتن بالغ بر یک تریلیون دلار اوراق خزانهداری آمریکا، بزرگترین طلبکار فرامرزی کاخ سفید به شمار میرفت، از سال ۲۰۱۸ فروش تدریجی داراییها را آغاز کرد؛ روندی که از سال ۲۰۲۲ شدت گرفت و اکنون به کمتر از ۷۰۰ میلیارد دلار رسیده است.
این رفتار مالی نه یک تغییر سبد موقت، بلکه تصمیمی کاملاً مصونساز در برابر ریسکهای ژئوپلیتیک تلقی میشود. پکن با علم به سوءاستفاده ابزاری واشنگتن از سلاح تحریمهای مالی، عملاً وابستگی داراییهای حاکمیتی خود به سیستم قضایی و مالی آمریکا را به حداقل میرساند. این خروج تدریجی اما پایدار، واشنگتن را وادار میکند تا برای پوشش کسری سرسامآور بودجه خود به خریداران جایگزین با نرخهای بهره بالاتر متوسل شود؛ رخدادی که در مقطع حساس کنونی و تقابلهای همزمان واشنگتن با کشورهایی نظیر ایران، فشار هزینهای مضاعفی بر ماشین مالی آمریکا تحمیل میکند.
بال دوم استراتژی پکن؛ گسترش شبکه تسویه یوآن
اما راهبرد پکن صرفاً به فروش داراییهای دلاری محدود نمیشود. گزارش جدید بلومبرگ نشان میدهد چین همزمان در حال طراحی و تقویت ریلهای جایگزین برای مبادلات فرامرزی است.
در تازهترین اقدام، «مرکز تسویه شانگهای» رسماً خدمات تسویه متمرکز معاملات نقدی جفتارزهای «یوآن» در برابر دلار سنگاپور، دلار نیوزیلند و بات تایلند را کلید زد. در جلسه افتتاحیه این سامانه، ۱۲ مؤسسه بانکی بینالمللی مشارکت کردند و معاملاتی به ارزش ۹۹۶ میلیون یوآن به شکل متمرکز تسویه شد.پیش از این، پلتفرم مذکور تسویه متمرکز یوآنی را برای ارزهای قدرتمندی همچون دلار آمریکا، یورو، پوند، دلار استرالیا و ین ژاپن پشتیبانی میکرد؛ اما افزودن ارزهای حوزه آسهآن و اقیانوسیه، مسیر مستقیمی برای تجارت بدون واسطهگری دلار فراهم میآورد.
معافیت کارمزدی تا ۲۰۲۸؛ جذابسازی تجارت غیردلاری
پکن برای تثبیت این رژیم جدید پرداخت، مشوقهای اقتصادی ملموسی نیز در نظر گرفته است. طبق اعلام مرکز تسویه شانگهای، کارمزد تسویه این سه جفتارزی جدید تا پایان سال ۲۰۲۸ کاملاً صفر خواهد بود تا صادرکنندگان و واردکنندگان منطقه از حیث هزینه و ریسک مبادله، انگیزهای دوچندان برای کنار گذاشتن دلار داشته باشند.
این تلاقی سیاستی - یعنی فروش داراییهای کاغذی دولت آمریکا و همزمان ساخت اتوبانهای تبادل با ارزهای ملی - تصویر روشنی از برنامه میانمدت چین برای بینالمللیسازی یوآن ارائه میدهد؛ فرایندی که انحصار دلار را در بازارهای نوظهور شکسته و به شکل ساختاری، اهرمهای تنبیهی اقتصاد آمریکا را در منازعات جهانی کماثر میکند.