ندای لرستان - مهر / محور یاسوج-اصفهان در کریدور شمال به جنوب، زیر بار تردد، تصادف و خودروهای شوتی همچنان چشمانتظار تکمیل چهار خطه کردن است.
کهگیلویه و بویراحمد در نقشه ارتباطی کشور، فقط یک استان کوهستانی میان چند استان همجوار نیست، این استان در مسیر ارتباطی شمال به جنوب قرار گرفته و بخش مهمی از تردد میان استانهای جنوبی و مرکز کشور از محورهای آن عبور میکند. در این میان، محور یاسوج-اصفهان و امتداد آن در مسیر یاسوج-سمیرم، یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی استان است، محوری که بار تردد بیناستانی، عبور خودروهای سنگین و سبک و بخشی از جابهجایی کالا را بر دوش میکشد.
اهمیت این محور اما با یک تناقض جدی همراه شده است، مسیری با نقش فراتر از یک جاده محلی، هنوز در بخشهایی دوخطه است و همان بخشها در کنار تخلفات رانندگی، سبقتهای پرخطر، تردد خودروهای شوتی و ضعف برخی مؤلفههای ایمنی، بارها به محل وقوع حوادث مرگبار تبدیل شدهاند.
در اردیبهشت امسال، فرماندار دنا اعلام کرد از مجموع ۸۸ کیلومتر محور یاسوج-اصفهان، ۷۶ کیلومتر در محدوده شهرستان دنا قرار دارد و بخشهایی از مسیر، از جمله محدوده توتنده تا پاتاوه و مسیر پاتاوه تا پل کتا، همچنان دوخطه است. در همان گزارش، از دو سانحه در این محور و جانباختن و مصدومیت ۲۱ نفر در حوادث اخیر سخن گفته شد.
این هشدارها زمانی جدیتر میشود که آمار توقیف خودروهای شوتی نیز به میان میآید؛ خودروهایی که به گفته پلیس، بخش قابل توجهی از مسیرهای استان را برای حمل کالای قاچاق طی میکنند و گاه با سرعت و مانورهای خطرناک در جادههای استان تردد دارند.
در تازهترین حادثه مرگبار نیز شامگاه ۲۱ شهریورماه، در محور یاسوج-اصفهان و محدوده توتنده، برخورد یک دستگاه پژو ۴۰۵ و یک دستگاه تریلی به مرگ هفت نفر و مصدومیت سه نفر انجامید. رئیس پلیس راه استان علت حادثه را سبقت غیرمجاز و تجاوز به چپ خودروی سواری اعلام کرده است.
اکنون یک پرسش اساسی پیش روی مدیریت استان و متولیان حملونقل کشور قرار دارد، چرا محوری با چنین نقش ارتباطی و حجم تردد، هنوز برای تکمیل قطعات چهارخطه خود با محدودیت اعتبار و بخشهای دوخطه مواجه است و چرا طرحی که سالها است در فهرست پروژههای اولویتدار قرار دارد، هنوز به نقطه پایان نرسیده است؟
۵۷ کیلومتر بزرگراه و جاده سهخطه به شبکه استان اضافه شد
علی پارسایی، مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد با تشریح آخرین وضعیت طرحهای راهسازی استان اظهار کرد: در یک سال گذشته بیش از ۵۷ کیلومتر بزرگراه و جاده سهخطه در استان احداث و به بهرهبرداری رسیده است.
پارسایی افزود: اجرای این میزان پروژه در مدت کمتر از یک سال موجب افزایش حدود ۲۰ درصدی طول شبکه بزرگراهی استان شده و بخش قابل توجهی از پروژههای راهسازی کهگیلویه و بویراحمد با تأمین منابع مالی مجدداً فعال شدهاند.
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به اعتبارات حوزه راه گفت: در دولت چهاردهم بیش از پنج هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار در حوزههای مرتبط با راهسازی، راهداری و پروژههای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل برای استان جذب و هزینه شده است.
پارسایی بیان کرد: با تأمین این منابع، پروژههای نیمهتمام راهسازی استان فعال شده و عملیات اجرایی طرحهای مختلف با سرعت بیشتری دنبال میشود.
وی با اشاره به روند توسعه زیرساختهای جادهای استان ادامه داد: افزایش طول بزرگراهها و احداث محورهای سهخطه از مهمترین اقدامات انجامشده در حوزه راه طی یک سال گذشته بوده و این روند برای تکمیل محورهای اصلی استان ادامه خواهد داشت.
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد تأکید کرد: توسعه زیرساختهای حملونقل و تکمیل پروژههای نیمهتمام راهسازی از اولویتهای استان است و تلاش میشود با استفاده از ظرفیت اعتبارات ملی، روند اجرای این پروژهها شتاب گیرد.
پارسایی همچنین نقش منابع ملی در اجرای پروژههای راهسازی استان را مهم دانست و گفت: بخش قابل توجهی از اعتبارات مورد استفاده در طرحهای راهسازی از محل منابع ملی تأمین شده و استمرار این روند میتواند زمینه تکمیل سریعتر پروژههای باقیمانده را فراهم کند.
وی بیان کرد: افزایش ۵۷ کیلومتری شبکه بزرگراهی استان در مدت کمتر از یک سال، یکی از اقدامات مهم انجامشده در حوزه راهسازی کهگیلویه و بویراحمد است و مجموعه راه و شهرسازی استان پیگیری برای ادامه این روند و تکمیل طرحهای اولویتدار را دنبال میکند.
اعتبار استانی پاسخگوی تعریض محور نیست
عیسی شهامت، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کهگیلویه و بویراحمد، نیز با اشاره به حادثه محور یاسوج-سمیرم اظهار کرد: این حادثه تلخ که در محدوده توتنده رخ داد، بار دیگر ضرورت تسریع در عملیات عمرانی و رفع نواقص این محور را نشان داد.
شهامت با بیان اینکه عملیات تعریض محور یاسوج-سمیرم هنوز انجام نشده است، افزود: اعتبارات استانی بههیچعنوان پاسخگوی تعریض این محور نیست و برای پیشبرد این پروژه به تزریق فوری و جدی اعتبارات ملی نیاز داریم.
معاون عمرانی استاندار کهگیلویه و بویراحمد تصریح کرد: موضوع تأمین اعتبار ملی برای این محور از سوی استاندار استان بهصورت ویژه در حال پیگیری است و مسئولان استان نیز در سطح وزارتخانههای مربوطه پیگیر جذب منابع هستند.
شهامت با اشاره به جزئیات این سانحه ادامه داد: متأسفانه در این حادثه شاهد خطای انسانی نیز بودیم و خودروی دخیل در تصادف، برخلاف مقررات، ۱۰ سرنشین شامل راننده و ۹ مسافر داشت که این موضوع ایمنی خودرو را بهشدت کاهش داده بود.
وی با ابراز تأسف از این حادثه بیان کرد: همه ما از وقوع این سانحه متأثر هستیم و نسبت به حفظ جان مردم حساسیت و دغدغه جدی داریم.
معاون عمرانی استاندار کهگیلویه و بویراحمد در واکنش به انتقادهای مطرحشده درباره عملکرد و پیگیری مسئولان استانی نیز گفت: انتقادهایی که مبنی بر عدم پیگیری مسئولان استان مطرح شده، منصفانه نیست زیرا مسئولان استان نسبت به مشکلات محورهای ارتباطی بیتفاوت نیستند و پیگیری برای رفع این نواقص در دستور کار قرار دارد.
وی با تأکید دوباره بر محدودیت منابع استانی اظهار کرد: اعتبارات استانی پاسخگوی تعریض محور یاسوج-سمیرم نیست و منابع مورد نیاز این پروژه باید در سطح ملی تأمین شود.
وی با اشاره به پیگیریهای انجامشده در سطح ملی گفت: به تبعیت از استاندار و با همراهی نمایندگان مجلس، موضوع جذب اعتبارات مورد نیاز محورهای استان را در وزارتخانههای مربوطه دنبال میکنیم.
معاون عمرانی استاندار کهگیلویه و بویراحمد با بیان اینکه مشکلات محور یاسوج-سمیرم ماهیت دروناستانی ندارد، خاطرنشان کرد: جنس این محور از موضوعاتی نیست که بتوان صرفاً با اعتبارات استانی آن را حل کرد و رفع مشکلات آن نیازمند تصمیم و تأمین اعتبار در سطح ملی است.
جادههای این استان، شاهراه بین چهار استان بزرگ کشور
سرهنگ دانایار، رئیس پلیس راه کهگیلویه و بویراحمد، در مورد خودروهای شوتی در استان کهگیلویه و بویراحمد یادآور شد: جادههای این استان، شاهراه بین چهار استان بزرگ کشور است که بیشترین بار قاچاقچیان از آن عبور میکند.
دانایار اضافه کرد: در ۲۰ روز گذشته ۳۱۳ خودرو و در ۶ ماهه امسال هزار و ۷۹۳ خودروی شوتی توسط پلیس راه توقیف شده است.
وی تاکید کرد: در این زمینه میتوان گفت که پلیس استان کهگیلویه و بویراحمد در سطح کشور بالاترین برخورد با خودروهای شوتی را دارد.
مسئله فقط یک تصادف نیست
اکنون مجموعه اظهارات مسئولان، یک تصویر چندلایه از وضعیت محور یاسوج-اصفهان ارائه میکند. از یک طرف، توسعه شبکه بزرگراهی استان در سالهای اخیر شتاب گرفته و طبق اعلام مدیرکل راه و شهرسازی، در یک سال گذشته ۵۷ کیلومتر بزرگراه و جاده سهخطه به بهرهبرداری رسیده و بیش از پنج هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار در حوزههای مرتبط با راه جذب و هزینه شده است و از طرف دیگر، درباره خود محور یاسوج-سمیرم، معاون عمرانی استاندار همچنان از نبود امکان تأمین هزینه تعریض با منابع استانی سخن میگوید.
این دو گزاره در کنار هم نشان میدهد که مسئله فقط نبود فعالیت عمرانی نیست، مسئله اصلی تکمیل پیوسته قطعات یک محور مهم و تعیین تکلیف بخشهایی است که هنوز دوخطه باقی ماندهاند.
آمار موجود از محور نیز ضرورت این موضوع را پررنگ میکند. تنها در اردیبهشت امسال، درباره ۷۶ کیلومتر از محور در محدوده دنا و باقی ماندن بخشهایی از مسیر به شکل دوخطه هشدار داده شد و در حوادث اخیر این محور، ۲۱ نفر کشته و مصدوم شدند.
حادثه هفتفوتی توتنده نیز در حالی رخ داده که علت مستقیم آن از سوی پلیس، سبقت غیرمجاز و تجاوز به چپ اعلام شده است. بنابراین عامل انسانی در این سانحه نقش مشخصی داشته است، اما همزمان، وجود مقاطع دوخطه، عرض کم برخی بخشها و نیاز به تکمیل زیرساخت نیز موضوعی است که مدیران عمرانی استان بر آن تأکید دارند.
از همین رو، چهارخطهکردن محور را نمیتوان جایگزین برخورد با تخلفات رانندگی دانست و مقابله با خودروهای شوتی نیز بهتنهایی مسئله ایمنی مسیر را حل نمیکند، ایمنی پایدار زمانی حاصل میشود که رفتار رانندگان، نظارت پلیس، شرایط فنی خودروها و زیرساخت جاده همزمان مورد توجه قرار گیرد.
در این میان، مهمترین حلقه مفقوده، شفافیت درباره وضعیت نهایی کل محور است، اینکه دقیقاً چه مقدار از مسیر یاسوج-اصفهان چهارخطه شده، چه مقدار در حال اجرا است، چه میزان دوخطه باقی مانده، اعتبار مورد نیاز برای تکمیل قطعات باقیمانده چقدر است و برای هر قطعه چه زمانبندی مشخصی تعیین شده است.
مطالبهای فراتر از وعده
محور یاسوج-اصفهان بخشی از کریدوری است که استان را به شبکه ارتباطی گستردهتری متصل میکند، بنابراین تکمیل آن صرفاً یک مطالبه محلی برای بهبود تردد در یک شهرستان نیست. این مسیر بهدلیل نقش ارتباطی خود و حجم تردد بیناستانی، نیازمند تصمیمگیری متناسب با همین جایگاه است.
اکنون که در سال ۱۴۰۵، هم مدیرکل راه و شهرسازی از تزریق هزاران میلیارد تومان منابع به پروژههای راهسازی خبر میدهد و هم معاون عمرانی استاندار میگوید اعتبارات استانی برای تعریض یاسوج-سمیرم کافی نیست، مطالبه اصلی باید از «اعلام آغاز پروژه» و «اعلام درصد پیشرفت» عبور کند و به تأمین مالی کامل قطعات باقیمانده، تعیین زمانبندی اجرای آنها و اعلام شفاف میزان پیشرفت کل محور برسد.
تداوم حضور خودروهای شوتی، وقوع سبقتهای پرخطر و تکرار تصادفات مرگبار، نشان میدهد این محور بیش از هر زمان دیگری به مجموعهای از اقدامات همزمان نیاز دارد؛ از کنترل تخلفات و ارتقای ایمنی خودروها تا اصلاح نقاط حادثهخیز و تکمیل باند دوم.
چهارخطهشدن کامل این مسیر، مطالبهای است که حالا پشت آن فقط وعدههای عمرانی قرار ندارد، پشت آن تردد روزانه مردم، ارتباط استان با دیگر نقاط کشور و جان مسافرانی قرار دارد که هر بار از این جاده عبور میکنند، بنابراین تعیین تکلیف اعتبارات ملی و سرعت بخشیدن به تکمیل محور یاسوج-اصفهان، باید از یک وعده چندساله به یک برنامه روشن، زماندار و قابل ارزیابی تبدیل شود.