ندای لرستان - پژوهشگران دریافتند که مصرف روزانه دوز متوسط ویتامین «دی» ممکن است حافظه و توانایی یادگیری را بهبود ببخشد، اما دوزهای بالاتر این ویتامین میتواند زمان واکنش مغز را آهسته کند و خطر زمینخوردن، بهویژه در سالمندان را افزایش دهد.
ویتامین «دی» بیشتر به دلیل کمک به بدن در ساخت و حفظ استخوانهای قوی شناخته شده است. بیشتر افراد این ویتامین را از نور خورشید، برخی مواد غذایی یا مکملهای غذایی دریافت میکنند. در سالهای اخیر نیز دانشمندان به بررسی این موضوع پرداختهاند که آیا ویتامین «دی» (D) میتواند در حفظ سلامت مغز با افزایش سن نقش داشته باشد یا خیر.
دانشمندان معتقدند ویتامین «دی» ممکن است بر حافظه، یادگیری و سایر تواناییهای شناختی تاثیر بگذارد، اما هنوز پرسشهای زیادی درباره میزان مناسب مصرف آن وجود دارد. به همین دلیل پژوهشگران دانشگاه راتگرز تصمیم گرفتند که این موضوع را بررسی کنند.
در این پژوهش زنان ۵۰ تا ۷۰ ساله دارای اضافهوزن یا چاقی به مدت یک سال تحت بررسی قرار گرفتند. این گروه به این دلیل انتخاب شد که چربی اضافی بدن میتواند بر نحوه ذخیره و استفاده ویتامین «دی» در بدن تاثیر بگذارد.
آنان میخواستند بررسی کنند که دوزهای مختلف روزانه ویتامین «دی» چه تاثیری بر حافظه، توانایی یادگیری و سرعت واکنش افراد طی یک سال دارد. زنان شرکتکننده به سه گروه تقسیم شدند؛ گروه نخست روزانه ۶۰۰ واحد بینالمللی (IU) ویتامین «دی» دریافت کرد که میزان توصیهشده روزانه برای بسیاری از بزرگسالان است. گروه دوم روزانه ۲۰۰۰ واحد بینالمللی و گروه سوم روزانه ۴۰۰۰ واحد بینالمللی دریافت کردند. همچنین از همه شرکتکنندگان خواسته شد در طول مطالعه برای کاهش وزن تلاش کنند.
پژوهشگران پس از یک سال بررسی، دریافتند، زنانی که روزانه ۲۰۰۰ واحد بینالمللی ویتامین «دی» مصرف کرده بودند، در آزمونهای حافظه و یادگیری عملکرد بهتری نسبت به زنانی داشتند که دوز استاندارد را دریافت میکردند. این نتایج نشان میدهد، افزایش متوسط میزان ویتامین «دی» ممکن است از برخی جنبههای عملکرد مغز، بهویژه توانایی به خاطر سپردن اطلاعات و یادگیری مهارتهای جدید، حمایت کند.
با این حال، یافتهها نگرانی غیرمنتظرهای را نیز نشان داد، زنانی که روزانه ۲۰۰۰ واحد و بهویژه زنانی که ۴۰۰۰ واحد ویتامین «دی» مصرف کرده بودند، در آزمونها واکنشهای کندتری نشان دادند. کند شدن واکنش ممکن است در نگاه نخست مهم به نظر نرسد، اما میتواند خطر حوادث را افزایش دهد؛ بهویژه در سالمندان که برای جلوگیری از زمین خوردن یا مواجهه با سایر خطرات باید سریع واکنش نشان دهند.
پژوهشهای قبلی نیز نگرانیهای مشابهی را مطرح کردهاند. نتایج برخی تحقیقات نشان دادند، سالمندانی که دوزهای بالای ویتامین «دی»، ازجمله روزانه ۲۰۰۰ واحد یا بیشتر، مصرف میکنند ممکن است با خطر بیشتری برای زمین خوردن مواجه باشند. دانشمندان هنوز بهطور کامل نمیدانند چرا چنین اتفاقی رخ میدهد، اما نتایج نشان میدهد که مصرف بیشتر ویتامین «دی»، همیشه بهتر نیست.
این پژوهش پرسشهای مهمی را برای تحقیقات آینده مطرح میکند. دانشمندان هنوز باید مشخص کنند ایمنترین و موثرترین میزان ویتامین «دی» برای حفظ سلامت مغز چیست. آنان همچنین میخواهند بدانند آیا زنان و مردان واکنش متفاوتی به این ویتامین نشان میدهند، آیا کند شدن زمان واکنش بهطور مستقیم خطر زمین خوردن را افزایش میدهد و کدام گروهها بیشترین فایده را از مصرف مکملها میبرند.
پژوهشگران تاکید کردند که ویتامین «دی» تنها یکی از عوامل موثر در حفظ سلامت مغز است و داشتن سبک زندگی متعادل همچنان اهمیت زیادی دارد. تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و کنترل بیماریهایی مانند فشار خون بالا و دیابت، همگی به سالمندی سالم کمک میکنند و ممکن است خطر مشکلات حافظه را کاهش دهند.
رژیمهای غذایی مانند رژیم مدیترانهای که سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، ماهی، روغن زیتون و چربیهای سالم است، با عملکرد بهتر مغز و کاهش خطر زوال عقل ارتباط داشتند. مواد غذایی حاوی فیبر، ویتامینهای گروه «بی» (B) و آنتیاکسیدانها نیز ممکن است با افزایش سن به محافظت از مغز کمک کنند.
ساینس گزارش کرد، یافتهها نشان میدهند اگرچه ویتامین «دی» ممکن است برای حافظه فوایدی داشته باشد، مصرف دوزهای بسیار بالا میتواند عوارض ناخواستهای ایجاد کند. مانند بسیاری از مواد مغذی، به نظر میرسد، ویتامین «دی» زمانی بیشترین فایده را دارد که به میزان مناسب و نه در بالاترین دوز ممکن مصرف شود.
نتایج این پژوهش در نشریه The Journals of Gerontology: Series A منتشر شده است.