ندای لرستان - تسنیم /با محدودیت ثبت سفارش تجاری برای لوازم جانبی موبایل، فعالان اقتصادی به سمت استفاده از ملوانی تغییر مسیر دادند.
طی ماههای اخیر رویه ملوانی به یکی از مسیرهای اصلی تأمین بخشی از بازار لوازم جانبی تلفن همراه تبدیل شده است. محدود بودن ثبت سفارش تجاری برای این گروه از کالاها و در مقابل، سادگی فرآیندهای واردات از طریق رویه ملوانی، موجب شده است بسیاری از فعالان اقتصادی این مسیر را برای تأمین کالاهای خود انتخاب کنند.
در رویه ملوانی، برخلاف واردات تجاری، فرآیندهایی نظیر ثبت سفارش، تخصیص ارز، تأمین ارز و بخشی از تشریفات معمول واردات وجود ندارد یا با ضوابط سادهتری انجام میشود؛ موضوعی که باعث شده این رویه برای واردکنندگان جذابیت بیشتری پیدا کند.
از سوی دیگر، با صدور کد نقش مالک کالای ملوانی در سامانه جامع تجارت، امکان انتقال مالکیت کالا از ملوان به شرکتهای تجاری فراهم شده و این کالاها اکنون به صورت رسمی توسط شرکتهای بازرگانی، عمدهفروشان، خردهفروشان و سکوهای فروش اینترنتی در بازار عرضه میشوند.
عرضه رسمی کالا؛ ضرورت شفافیت مالیاتی
تغییر ساختار عرضه کالاهای ملوانی باعث شده این کالاها دیگر صرفاً در بازارهای محلی مبادله نشوند، بلکه مستقیماً به دست مصرفکننده نهایی در سراسر کشور برسند. به همین دلیل، نحوه وصول مالیات بر ارزش افزوده این کالاها از اهمیت بیشتری نسبت به گذشته برخوردار شده است.
در حال حاضر، کالاهای واردشده از طریق رویه ملوانی هنگام ورود مشمول پرداخت مالیات و عوارض هستند، اما بررسی اسناد گمرکی نشان میدهد نحوه ثبت این مبالغ در اظهارنامههای گمرکی(در برخی مبادی ورودی) با رویه معمول واردات تجاری تفاوت دارد.
ثبت تجمیعی مالیات در ردیف 42؛ منشأ ابهام
بررسی اظهارنامههای گمرکی تعدادی از گمرکهای اجرایی نشان میدهد مبالغ مربوط به حقوق ورودی، عوارض و مالیات بر ارزش افزوده کالاهای ملوانی به صورت تجمیعی در ردیف 42 اظهارنامه گمرکی ثبت و وصول میشود؛ ردیفی که به طور سنتی محل ثبت حقوق ورودی و سایر وجوه مرتبط با واردات کالا است.
این در حالی است که در واردات تجاری، مالیات و عوارض ارزش افزوده به صورت مستقل در ردیف 47 اظهارنامه گمرکی ثبت میشود و اطلاعات همین ردیف مبنای شناسایی اعتبار مالیاتی در سامانههای سازمان امور مالیاتی قرار میگیرد.
به عبارت دیگر، در اظهارنامه گمرکی کالاهای ملوانی، مالیات بر ارزش افزوده به عنوان یک قلم مستقل قابل مشاهده نیست و در قالب سایر وجوه دریافتی تجمیع میشود. نکته جالب توجه اینکه پیگیری خبرگار تسنیم نشان میدد مدل وصول ارزشافزوده در گمرکات مختلف یک سان نیست مثلا در برخی گمرکات بوشهر مثل گناوه عوارض و حقوق ورودی مانند رویه تجاری به صورت جداگانه اخذ میشود.
ابهام در رهگیری مالیات بر ارزش افزوده
همین تفاوت در نحوه ثبت اطلاعات، پرسشهایی را درباره نحوه رهگیری مالیات بر ارزش افزوده در زنجیره توزیع ایجاد کرده است.
در صورتی که مالیات پرداختی هنگام ورود کالا به صورت مستقل در اطلاعات گمرکی ثبت نشود، مشخص نیست این اطلاعات با چه سازوکاری به سامانههای سازمان امور مالیاتی منتقل میشود و چگونه امکان تطبیق آن با اظهارنامههای مالیات بر ارزش افزوده مؤدیان فراهم خواهد شد.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کالاهای ملوانی پس از ورود، توسط شرکتهای تجاری در شبکه رسمی توزیع عرضه شده و در زمان فروش به مصرفکننده نهایی، مالیات و عوارض ارزش افزوده نیز از خریدار دریافت میشود.
در چنین شرایطی، شفاف نبودن نحوه ثبت مالیات پرداختی در مرحله واردات، میتواند فرآیند کنترل اعتبار مالیاتی، تطبیق اطلاعات و نظارت بر وصول صحیح مالیات در زنجیره عرضه را با ابهام مواجه کند.
ضرورت شفافسازی از سوی گمرک و سازمان امور مالیاتی
با توجه به افزایش سهم رویه ملوانی در تأمین بازار لوازم جانبی تلفن همراه، انتظار میرود گمرک ایران و سازمان امور مالیاتی به صورت شفاف اعلام کنند که مالیات و عوارض وصولشده در ردیف 42 اظهارنامه گمرکی با چه سازوکاری در سامانههای مالیاتی به عنوان مالیات بر ارزش افزوده شناسایی میشود.
همچنین لازم است مشخص شود آیا اطلاعات مربوط به این پرداختها برای ایجاد سابقه مالیاتی و کنترل اظهارنامههای مالیات بر ارزش افزوده مؤدیان مورد استفاده قرار میگیرد یا خیر.
با توجه به اینکه کالاهای واردشده از این مسیر مستقیماً به مصرفکننده نهایی عرضه میشوند، رفع این ابهام صرفاً یک مسئله فنی میان گمرک و سازمان امور مالیاتی نیست، بلکه موضوعی مرتبط با شفافیت نظام مالیاتی، جلوگیری از بروز مغایرت در زنجیره وصول مالیات بر ارزش افزوده و صیانت از حقوق مصرفکنندگان و فعالان اقتصادی به شمار میرود.