ندای لرستان - وطن امروز / «شوخی شوخی جدی می شود» عنوان یادداشت روز در روزنامه وطن امروز به قلم امیر عباس نوری است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید
ترامپ روز گذشته در دیدار با فعالان رسانهای آمریکا، یک بار دیگر از تمایلش برای کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۸ آمریکا گفت. وی با بیان اینکه برخی پیشنهاد دادند در این انتخابات کاندیدا شود و خودش هم نسبت به این موضوع تمایل دارد، کلاهی شبیه کلاه معروفش در انتخابات ۲۰۲۴ را روی سر گذاشت که روی آن نوشته شده بود: «TRUMP 2028».
این اقدام ترامپ بلافاصله در رسانههای آمریکایی مورد بحث قرار گرفت. اگرچه برخی رسانههای آمریکایی مانند سیانان این کار او را یک شوخی قلمداد کردند اما تحلیلگران با استناد به ابراز تمایل مکرر ترامپ نسبت به کاندیداتوری در انتخابات ۲۰۲۸ معتقدند او در تلاش برای جا انداختن این موضوع در افکار عمومی آمریکاست.
درباره این اقدام ترامپ چند نکته قابل توجه است.
۱- این نخستینباری نیست که ترامپ برای کاندیداتوری در انتخابات ریاستجمهوری آینده آمریکا ابراز تمایل میکند. از ابتدای دوره دوم ریاستجمهوری، ترامپ چندینبار به بهانههای مختلف، چه در قالب طنز و مطایبه و چه به صورت جدی، این موضوع را مطرح کرده است. نکته قابل تامل اینکه، طرح مجدد این موضوع، آن هم در جمع فعالان رسانهای و نمایندگان مهمترین رسانههای آمریکا، باعث شده این موضوع جدیتر تلقی شود.
قاعدتا طرح این موضوع در جمع اهالی رسانه و نمایندگان رسانههای معروف آمریکایی باعث میشود انتشار و بحث درباره کاندیداتوری ترامپ در انتخابات ۲۰۲۸ نسبت به دفعات قبل، ضریب بیشتری بگیرد.
۲- به لحاظ قانونی، ترامپ نمیتواند یک بار دیگر کاندیدای سمت ریاستجمهوری شود. متمم بیستودوم قانون اساسی آمریکا تصریح میکند «هیچکس نباید بیش از ۲ بار به ریاستجمهوری انتخاب شود» اما به لحاظ قانونی امکان لغو این قانون وجود دارد.
اگر دیوان عالی آمریکا رای به لغو این قانون یا قائل شدن استثنا بدهد، در آن صورت ترامپ باید برای تصویب این متمم جدید در قانون اساسی آمریکا، رای دوسوم سنا را برای موافقت با این موضوع اخذ کند.
از سوی دیگر سهچهارم ایالتهای آمریکا یعنی ۳۸ ایالت از ۵۰ ایالت نیز باید با این متمم موافقت کرده و رای به تشکیل کنوانسیون بدهند.
بنابراین از نظر قانونی، امکان اینکه ترامپ بتواند برای یک دوره دیگر ریاستجمهوری کاندیدا شود، وجود دارد اما با توجه به وضعیت سیاسی موجود در آمریکا، احتمال موفقیت ترامپ برای تصویب چنین قانونی، بسیار کم است.
اگرچه جمهوریخواهان، به عنوان متحدان ترامپ، اکثریت کنگره را در دست دارند اما این اکثریت کاملا شکننده است. ضمن اینکه بسیار بعید است دموکراتها با این موضوع همراه شوند. از سوی دیگر، احتمال اینکه اصلا جمهوریخواهان با این تصمیم موافقت کنند نیز بسیار پایین است. در حال حاضر، بخش زیادی از جمهوریخواهان به دنبال آن هستند در انتخابات ۲۰۲۸، جیدی ونس را به عنوان کاندیدای اصلی خود معرفی کنند. بنابراین احتمال همراهی آنان با کاندیداتوری مجدد ترامپ، بسیار پایین است.
۳- یکی از فرضیههای موجود درباره ریاستجمهوری مجدد ترامپ این است که در انتخابات ۲۰۲۸ او به عنوان معاون گزینه ریاستجمهوری جمهوریخواهان (احتمالا ونس) کاندیدا شود و در صورت پیروزی گزینه جمهوریخواهان، او استعفا کند تا ترامپ برای سومینبار عهدهدار سمت ریاستجمهوری شود. برخی نزدیکان ترامپ نسبت به این ایده تمایل دارند. آنها معتقدند تنها در این حالت است که طرفداران ترامپ به گزینه جمهوریخواهان رای میدهند. اگرچه این گزینه در بین اطرافیان و حلقه مشاوران ترامپ مطرح است اما باید دید سران حزب جمهوریخواه نهایتا با این ایده موافقت خواهند کرد یا مثلا ونس راضی خواهد شد چنین ایدهای را که باعث تنزل جایگاه سیاسی او میشود بپذیرد؟ البته در این باره یک سوال مهم مطرح است: آیا قانون اساسی آمریکا اجازه چنین اقدامی را میدهد؟
الف: همانگونه که گفته شد، متمم ۲۲ قانون اساسی آمریکا اجازه نمیدهد شخصی برای سومین دوره، ریاستجمهوری این کشور را عهدهدار شود؛ یعنی متمم ۲۲ برای سومین دوره ریاستجمهوری ترامپ همچنان یک مانع به حساب میآید.
ب: متمم ۱۲ قانون اساسی آمریکا صراحتا میگوید کسی که صلاحیت ریاستجمهوری آمریکا را ندارد، نمیتواند عهدهدار سمت معاون رئیسجمهور آمریکا شود. بر اساس این متمم، از آنجا که بر اساس متمم ۲۲، ترامپ صلاحیت ریاستجمهوری آمریکا را ندارد، قاعدتا امکان کاندیداتوری به عنوان معاون رئیسجمهور آمریکا را نیز نخواهد داشت. البته برخی حقوقدانان آمریکایی مدعی هستند عبارت «صلاحیت» در متمم ۱۲ تفسیرپذیر است و نمیتواند به متمم ۲۲ ارجاع داده شود. به هر حال به نظر میرسد ترامپ برای سمت معاونت نیز با موانع قانونی مواجه است.
با این وجود، با توجه به شخصیت ترامپ، بعید نیست او با راهاندازی کارزارهای حقوقی تلاش کند تفسیر جدیدی از مواد ۱۲ و ۲۲ قانون اساسی آمریکا را تثبیت کند. البته همانگونه که گفته شد، این اقدامات در شرایطی موضوعیت دارد که ترامپ بتواند رضایت حزب جمهوریخواه برای اجرای این ایده را کسب کند.
۴- همانگونه که اشاره شد، فعلا مهمترین و محتملترین گزینه حزب جمهوریخواه برای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸، جیدی ونس است. با توجه به رفتاری که ونس تاکنون از خود نشان داده، بسیار دور از انتظار است حاضر شود با چنین ایدهای همراهی کند. اختلافات ونس و ترامپ بر سر موضوعات مختلف، بویژه موضوع تعرفهها و ایران هم از دیگر مسائلی است که باعث میشود اجرای این ایده دور از انتظار به نظر برسد. البته در این بین یک فرضیه دیگر نیز مطرح است. اینکه ترامپ بتواند ونس را از جایگاه معاونت رئیسجمهور عزل کرده و اینگونه مسیر را برای انتخاب گزینه دیگر توسط حزب جمهوریخواه برای انتخابات ۲۰۲۸ فراهم کند اما ترامپ برای برکناری ونس، به دوسوم رای سنا نیاز دارد که با توجه به شرایط فعلی، بعید است بتواند چنین رایی را کسب کند. البته استعفای ونس میتواند برای ترامپ راهگشا باشد؛ موضوعی که باید دید آیا اختلافات ترامپ و ونس، زمینهساز انجام آن خواهد شد یا نه. ترامپ از ابتدای دوره دوم ریاستجمهوری خود، بعضا رفتارهایی انجام داده که نشان میدهد نسبت به حضور ونس در جایگاه معاونت رئیسجمهور آمریکا تمایل ندارد. ضمن اینکه برخی اقدامات ترامپ، در راستای تضعیف موقعیت سیاسی و محبوبیت ونس ارزیابی شده است، به گونهای که برخی کارشناسان معتقدند ترامپ همواره تلاش میکند مانع برجسته شدن ونس در افکار عمومی آمریکا و محافل قدرت در این کشور شود. آنچه ترامپ با تفاهمنامه خاتمه جنگ با ایران انجام داد، مصداق بارز این ملاحظه ترامپ است. ترامپ تعهدات آمریکا در این تفاهمنامه را متوقف کرد و حملات به ایران را از سر گرفت. در شرایطی که تفاهمنامه خاتمه جنگ با ایران یک دستاورد مهم برای ونس به حساب میآمد، این اقدام ترامپ یک ضربه مهم به اعتبار ونس تلقی میشود. اظهارات اعتراضی ونس به این اقدام ترامپ و انتقاد صریحش از لابیهای یهودی و رژیم صهیونیستی، همچنین کنایهای که او درباره پرونده اپستین به ترامپ زد، نهتنها نشان داد روابط او و ترامپ چالشبرانگیز است، بلکه اراده و تمایل ونس برای نوعی تقابل اعتراضی محدود و کنترلشده با ترامپ را علنی کرد.
به هر حال، ترامپ چه از نظر سیاسی و چه از نظر قانونی و حقوقی، مسیر دشوار و پرمانعی برای ریاستجمهوری مجدد در آمریکا دارد. همه شواهد حاکی از این است که شخص ترامپ تمایل دارد برای سومینبار رئیسجمهور آمریکا شود. این تمایل ترامپ در حالی است که موقعیت او در افکار عمومی آمریکا، بویژه پس از جنگ علیه ایران، تخریب و متزلزل شده، به گونهای که حتی برخی احتمال میدهند در صورت پیروزی قاطع دموکراتها در انتخابات آتی کنگره، موضوع استیضاح ترامپ در دستور کار قرار گیرد و شاید اساسا ترامپ نتواند همین دوره دوم ریاستجمهوری خود را نیز به پایان برساند. با توجه به همین واقعیات است که برخی کارشناسان معتقدند ابراز تمایل ترامپ به کاندیداتوری در انتخابات ۲۰۲۸ میتواند نوعی فرار به جلو از وضعیت متزلزل فعلیاش باشد.