ندای لرستان - مهر / اگر مکمل‌های غذایی از برند معتبر باشند و توسط پزشک تجویز شده باشند، برای اکثر افراد بی‌خطر هستند. اما «بی‌خطر» بودن به معنای «بدون عوارض جانبی» نیست.
در واقع، بسیاری از افراد شکایت دارند که مصرف مکمل آهن که یکی از محبوب‌ترین مکمل‌ها است، باعث ناراحتی معده‌شان می‌شود. مصرف آهن اغلب به ورزشکاران، زنان، زنان باردار و کسانی که از رژیم‌های غذایی گیاهی پیروی می‌کنند توصیه می‌شود، زیرا این گروه‌ها بیشتر در معرض خطر کمبود آهن قرار دارند.
کارشناسان توضیح می‌دهند که چرا مکمل آهن می‌تواند باعث ناراحتی معده شود؛ همچنین نکاتی را برای مصرف آن بدون ایجاد درد معده و نحوه انتخاب ایمن مکمل ارائه می‌دهند.
مقدار آهن موجود در یک مکمل، بسیار بیشتر از مقداری است که می‌توانید از یک وعده غذایی سرشار از آهن دریافت کنید. برای مثال، یک قرص استاندارد «فروس سولفات» (که معمولاً برای درمان کمبود آهن استفاده می‌شود) حاوی ۳۲۵ میلی‌گرم فروس سولفات است که ۶۵ میلی‌گرم «آهن خالص» را تأمین می‌کند. با این حال، بدن تنها بخش کوچکی از این مقدار را جذب می‌کند.
تحقیقات نشان می‌دهد که هرچه دوز مصرفی بیشتر باشد، درصد جذب‌شده توسط بدن کمتر می‌شود؛ بنابراین، مصرف بیشتر لزوماً به معنای نتیجه بهتر نیست.
بیشتر آهن در روده کوچک جذب می‌شود و آنچه جذب نمی‌شود، در دستگاه گوارش باقی مانده و به سمت بخش‌های پایین‌تر روده و کولون (روده بزرگ) حرکت می‌کند.
«اومو کالینز»، متخصص تغذیه، توضیح می‌دهد: «بدن تمام آهن موجود در مکمل را جذب نمی‌کند، بنابراین بخشی که جذب نشده است می‌تواند در دستگاه گوارش باقی بماند. علائم این وضعیت می‌تواند شامل حالت تهوع، درد شکم یا سوءهاضمه باشد.»
آن مقدار آهن باقی‌مانده می‌تواند مشکلات دیگری نیز ایجاد کند. آهن جذب‌نشده از نظر شیمیایی واکنش‌پذیر است و می‌تواند رادیکال‌های آزاد تولید کند؛ مولکول‌های ناپایداری که به سلول‌های مجاور، از جمله سلول‌های پوشاننده دستگاه گوارش، آسیب می‌رسانند. رادیکال‌های آزاد همچنین به چربی‌های موجود در غشای سلولی حمله می‌کنند و می‌تواند منجر به التهاب و تحریک پوشش داخلی روده گردد.
دکتر «میشل فوکسمن»، داروساز، می‌گوید: «اکسیداسیون آهن از حالت "فروس" به حالت "فریک" باعث آسیب به لایه محافظ دستگاه گوارش می‌شود که به درد معده، گرفتگی عضلات و تحریک‌پذیری می‌انجامد.»
وجود آهن بیش از حد می‌تواند تعادل باکتری‌های روده را نیز تغییر دهد. «کلی جونز»، متخصص تغذیه، می‌گوید: «وقتی آهن به‌خوبی جذب نمی‌شود، مقدار اضافی آن ممکن است در دستگاه گوارش انباشته شود. این امر باعث می‌شود بخشی از آن اکسید شود که می‌تواند بر میکروبیوم روده، به‌ویژه در روده بزرگ، تأثیر بگذارد.»
مطالعات نشان داده‌اند که وجود آهن اضافی در روده می‌تواند سطح باکتری‌های مفید را کاهش داده و رشد باکتری‌های بالقوه مضر را تقویت کند. دکتر فوکسمن می‌افزاید که این تغییر می‌تواند باعث گرفتگی معده و تغییر در الگوی اجابت مزاج شود.
با این حال، همه مکمل‌های آهن عوارض جانبی یکسانی ایجاد نمی‌کنند. کالینز خاطرنشان می‌کند: «عوامل متعددی بر جذب مکمل‌های خوراکی آهن تأثیر می‌گذارند، از جمله فرمولاسیون نوع ترکیب، دوز مصرفی و وضعیت آهن در بدن فرد.»
برخی از انواع آهن نسبت به انواع دیگر، فشار بیشتری به معده وارد می‌کنند. جونز می‌گوید: «مشاهده شده است که برخی ترکیبات آهن، مانند "فروس سولفات" و "فروس فومارات"، بیشتر احتمال دارد باعث بروز عوارض گوارشی شوند.»
او می‌افزاید: «انواع دیگر، مانند "فروس بیس‌گلیسینات"، ممکن است راحت‌تر جذب شوند و در عین حال برای روده ملایم‌تر باشند.»
زمان مصرف نیز مهم است. آهن زمانی بهترین جذب را دارد که معده خالی باشد، اما این حالت ممکن است عوارض جانبی مربوط به معده را تشدید کند. کالینز می‌گوید: «مصرف مقدار کمی غذا همراه با مکمل آهن ممکن است به تحمل بهتر آن کمک کند، هرچند بر میزان جذب آهن نیز تأثیر می‌گذارد.»
نحوه مصرف مکمل آهن برای پیشگیری از درد معده
دوز مصرفی
مصرف دوزهای بالای آهن، احتمال بروز درد معده را افزایش می‌دهد. در مورد دوز مصرف و شکل دارویی مناسب، و همچنین اینکه آیا پزشک یا متخصص سلامت شما توصیه می‌کند آن را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید یا حتی یک‌روزدرمیان مصرف نمایید، با او مشورت کنید.
آن را همراه با غذا مصرف کنید
کالینز توصیه می‌کند اگر مصرف مکمل آهن با معده خالی باعث ناراحتی معده می‌شود، سعی کنید هنگام مصرف آن، مقدار کمی غذا نیز بخورید.
آن را همراه با ویتامین C مصرف کنید
ویتامین C به جذب آهن در بدن کمک می‌کند؛ بنابراین مکمل آهن خود را همراه با منبعی از ویتامین C، مانند یک لیوان آب‌پرتقال یا خوراکی‌هایی نظیر پرتقال، توت‌فرنگی یا فلفل دلمه‌ای قرمز، میل نمایید.
آن را همزمان با برخی مواد غذایی و داروها مصرف نکنید
فوکسمن می‌گوید از مصرف همزمان مکمل آهن با غذاهای سرشار از فیبر یا کلسیم، داروهای ضداسید معده، و کافئین (موجود در قهوه یا چای سیاه) خودداری کنید.