ندای لرستان - سلامت نیوز / نامنظمی قاعدگی در سال‌های نخست پس از بلوغ شایع است و در بسیاری از موارد به تکامل تدریجی سیستم هورمونی و تخمک‌گذاری مربوط می‌شود. با این حال، خونریزی‌های طولانی یا شدید، فاصله‌های چندماهه بین پریودها و دردهای کنترل‌نشده می‌توانند نشانه مشکلاتی باشند که به بررسی پزشکی نیاز دارند.
چرخه قاعدگی در افراد مختلف می‌تواند تفاوت‌های زیادی داشته باشد، اما این تفاوت‌ها در دوران نوجوانی حتی بیشتر است. طولانی یا کوتاه شدن دوره قاعدگی و حتی شروع خونریزی در زمان‌هایی که انتظار آن را ندارید، از مشکلات نسبتاً شایع در سال‌های ابتدایی پس از شروع قاعدگی هستند.
با این حال، از کجا می‌توان فهمید که نامنظمی قاعدگی در نوجوانان طبیعی است یا نشانه یک مشکل پزشکی؟ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد و چگونه می‌توان این وضعیت را مدیریت کرد؟
الن روم، متخصص پزشکی نوجوانان، درباره دلایل قاعدگی نامنظم و راهکارهای کنترل آن توضیح می‌دهد.
چرا قاعدگی نوجوانان نامنظم است؟
قاعدگی همیشه مطابق تقویم پیش نمی‌رود؛ به‌ویژه زمانی که بدن به‌تازگی وارد مرحله قاعدگی شده است. بنابراین نامنظم بودن پریود لزوماً به معنای وجود یک مشکل پزشکی نیست.
دکتر روم می‌گوید: «در دو سال نخست پس از شروع قاعدگی، فقط نیمی از نوجوانان به‌طور منظم تخمک‌گذاری می‌کنند. به این معنا که نیمی دیگر خونریزی‌های منظمی ندارند. حتی پنج سال پس از نخستین قاعدگی نیز از هر پنج نوجوان، یک نفر همچنان به‌صورت ماهانه تخمک‌گذاری نمی‌کند.»
بنابراین ممکن است یک نوجوان در طول یک ماه دو بار پریود شود یا حتی چند ماه هیچ خونریزی قاعدگی نداشته باشد.
این وضعیت می‌تواند آزاردهنده و ناراحت‌کننده باشد، اما در بسیاری از موارد با گذشت زمان و سازگار شدن بدن با چرخه قاعدگی، نظم بیشتری پیدا می‌کند.
دلایل احتمالی قاعدگی نامنظم
نامنظمی قاعدگی در بسیاری از نوجوانان صرفاً به دلیل تکامل تدریجی سیستم هورمونی و تنظیم چرخه تخمک‌گذاری اتفاق می‌افتد. با این حال، برخی بیماری‌ها و مشکلات پزشکی نیز می‌توانند در بروز این وضعیت نقش داشته باشند، از جمله:
کم‌خونی
بیماری سلیاک
دیابت
اختلالات خوردن
اختلالات هورمونی
بیماری التهابی روده
سندرم تخمدان پلی‌متابولیک (PMOS؛ که پیش‌تر با عنوان PCOS شناخته می‌شد)
بیماری‌های روماتولوژیک
سابقه خانوادگی نیز می‌تواند سرنخی برای شناسایی علت نامنظمی قاعدگی باشد.
دکتر روم می‌گوید: «عوامل ژنتیکی می‌توانند نقش مهمی داشته باشند. اگر خواهر بیولوژیکی، مادر و خاله‌های شما از همان ابتدای شروع قاعدگی چرخه‌های منظمی داشته‌اند، اما شما چنین وضعیتی ندارید، بهتر است این موضوع بررسی شود.»
چه زمانی باید برای قاعدگی نامنظم به پزشک مراجعه کرد؟
قاعدگی همیشه خوشایند و قابل‌پیش‌بینی نیست، اما نباید به‌گونه‌ای باشد که زندگی روزمره نوجوان را به‌طور جدی مختل کند.
دکتر روم توصیه می‌کند در شرایط زیر با پزشک مشورت شود:
بیش از دو سال از شروع قاعدگی گذشته باشد و فرد همچنان هر بار دو تا سه ماه پریود نشود.
قاعدگی به‌قدری آزاردهنده باشد که خواب مناسب، حضور منظم در مدرسه یا شرکت در فعالیت‌های فوق‌برنامه را مختل کند.
خونریزی قاعدگی هشت روز یا بیشتر طول بکشد.
خونریزی آن‌قدر شدید باشد که فرد احساس ضعف یا غش داشته باشد.
داروهای مسکن بدون نسخه نتوانند درد و گرفتگی‌های قاعدگی را کنترل کنند.
دکتر روم تأکید می‌کند هر موضوعی که باعث نگرانی نوجوان شود، دلیل مناسبی برای مراجعه به پزشک است. اگر علائم غیرعادی به نظر می‌رسند، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود.
نوجوانانی که نمی‌دانند از کجا باید شروع کنند، می‌توانند به متخصص اطفال، متخصص پزشکی نوجوانان یا متخصص زنان آشنا با مشکلات این گروه سنی مراجعه کنند.
چگونه می‌توان قاعدگی نامنظم را مدیریت کرد؟
همیشه نمی‌توان زمان شروع قاعدگی را کنترل کرد، اما می‌توان برای مواجهه با آن آماده بود. متخصصان چند راهکار را برای مدیریت بهتر این وضعیت پیشنهاد می‌کنند.
۱. همیشه آماده باشید
بهتر است نوجوانان همیشه محصولات بهداشتی قاعدگی و یک دست لباس اضافه همراه داشته باشند تا در صورت شروع غیرمنتظره خونریزی غافلگیر نشوند.
نگهداری وسایل اضافی در کیف دستی، کوله‌پشتی، خودرو، کمد مدرسه و مکان‌هایی که احتمال نیاز به آن‌ها وجود دارد، می‌تواند مفید باشد.
۲. درد و گرفتگی‌های قاعدگی را کنترل کنید
درباره مصرف ایبوپروفن و مناسب بودن آن برای شرایط خود با پزشک مشورت کنید.
دکتر روم توضیح می‌دهد که مصرف منظم دارو و رعایت دوز مناسب اهمیت دارد. به گفته او، در برخی موارد دوز ۴۰۰ میلی‌گرم چهار بار در روز، از زمان شروع درد یا آغاز خونریزی ــ هرکدام زودتر اتفاق بیفتد ــ تا پایان روزهای مورد انتظار درد، توصیه می‌شود.
او تأکید می‌کند که جا انداختن دوزهای دارو می‌تواند اثربخشی کنترل درد را کاهش دهد. علت این موضوع آن است که با شروع تولید مواد پیام‌رسانی مانند پروستاگلاندین F2 آلفا، انقباضات دردناک رحم ایجاد می‌شوند.
البته این مقدار مصرف، توصیه عمومی برای همه نوجوانان نیست و دوز ایبوپروفن باید با توجه به سن، وزن، وضعیت سلامت و نظر پزشک تعیین شود.
۳. از سلامت روان خود مراقبت کنید
قاعدگی ممکن است با مجموعه‌ای از تغییرات خلقی همراه باشد. فعالیت بدنی و داشتن خواب کافی می‌توانند به کاهش برخی از این علائم کمک کنند.
در صورت نیاز، درمان‌های تخصصی سلامت روان، از جمله روان‌درمانی و دارودرمانی نیز می‌توانند مؤثر باشند.
اگر تغییرات خلقی و نوسانات شدید احساسات در دوران قاعدگی زندگی روزمره فرد را مختل می‌کنند، نباید آن‌ها را نادیده گرفت. متخصصان پزشکی نوجوانان علاوه بر روان‌درمانگران می‌توانند در مدیریت پزشکی سندرم پیش از قاعدگی (PMS) و اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD) کمک کنند.
۴. درباره مشکلات خود صحبت کنید
همه نوجوانان برای صحبت درباره قاعدگی احساس راحتی نمی‌کنند، اما گفت‌وگو با بزرگسالان مورد اعتماد، مانند والدین یا پرستار مدرسه، می‌تواند به دریافت حمایت و دسترسی به درمان مناسب کمک کند.
۵. روش‌های درمانی را بررسی کنید
اگر قاعدگی بسیار شدید، دردناک یا غیرقابل‌پیش‌بینی باشد، روش‌های درمانی هورمونی مانند قرص‌های ضدبارداری، آی‌یودی‌های هورمونی و سایر روش‌های پیشگیری از بارداری هورمونی ممکن است به کنترل علائم کمک کنند.
دکتر روم تأکید می‌کند: «قرص‌های ضدبارداری کاربردهایی فراتر از پیشگیری از بارداری دارند.»
این روش‌های درمانی می‌توانند به کاهش درد و خونریزی، کنترل علائم و اضطراب ناشی از قاعدگی و حضور منظم‌تر نوجوانان در مدرسه کمک کنند.
قاعدگی نامنظم در نوجوانان لزوماً دلیلی برای نگرانی شدید نیست، اما نباید آن را نیز نادیده گرفت. در سال‌های نخست پس از شروع قاعدگی، نامنظمی چرخه و تخمک‌گذاری نسبتاً شایع است و ممکن است با گذشت زمان بهبود پیدا کند.
با این حال، خونریزی‌های طولانی یا شدید، فاصله‌های چندماهه بین قاعدگی‌ها، دردهای کنترل‌نشده و اختلال در فعالیت‌های روزمره نیازمند بررسی پزشکی هستند. تشخیص علت زمینه‌ای و انتخاب درمان مناسب می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی نوجوانان کمک کند.