ندای لرستان - خرم‌آباد-تصمیم دیرهنگام برای تعطیلی مدارس لرستان فرصت برنامه‌ریزی را از خانواده‌ها،دانش‌آموزان و مجموعه‌های آموزشی گرفت و دوباره لزوم بازنگری در سازوکار تصمیم‌گیری و اطلاع‌رسانی را مطرح کرد.
خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: وقتی اداره‌کل هواشناسی از صدور هشدار سطح قرمز برای فعالیت یک سامانه بارشی خبر می‌دهد و مدیریت بحران نیز در ابلاغیه‌ای رسمی، دستگاه‌های اجرایی را به آماده‌باش، تعطیلی فعالیت‌های عمرانی و انجام اقدامات پیشگیرانه فرا می‌خواند، انتظار طبیعی این است که تصمیم‌های مرتبط با زندگی روزمره مردم، از جمله وضعیت فعالیت مدارس، با زمان‌بندی روشن و اطلاع‌رسانی به‌موقع اعلام شود.
اما آنچه شامگاه جمعه در لرستان رخ داد، تصویری متفاوت از روند تصمیم‌گیری درباره تعطیلی مدارس ارائه کرد؛ ابتدا اعلام رسمی دایر بودن مدارس در روز شنبه و سپس، کمتر از دو ساعت بعد، انتشار خبر تعطیلی مدارس و دانشگاه‌های چند شهرستان استان.
از اعلام قطعی دایر بودن مدارس تا تغییر تصمیم در کمتر از دو ساعت
ساعت ۲۰:۵۸ شامگاه جمعه، اصغر صفری‌راد، سرپرست مدیریت بحران استانداری لرستان، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به فعالیت سامانه بارشی و احتمال تعطیلی مدارس، اعلام کرد که بر اساس تصمیم ستاد مدیریت بحران، مدارس استان در روز شنبه ۱۶ آبان تعطیل نیستند و فعالیت خود را در همه مقاطع آغاز خواهند کرد.
او در همان گفت‌وگو تأکید کرده بود که در صورت اتخاذ تصمیم برای تعطیلی، موضوع از سوی ستاد مدیریت بحران استان به دانش‌آموزان و خانواده‌ها اطلاع‌رسانی خواهد شد.
با این حال، ساعت ۲۲:۳۶، اطلاعیه روابط عمومی استانداری لرستان از تصمیم جدید ستاد مدیریت بحران خبر داد؛ بر اساس این اطلاعیه، مدارس همه مقاطع در نوبت صبح و عصر و همچنین دانشگاه‌های شهرستان‌های خرم‌آباد، چگنی، پلدختر، معمولان و رومشکان و بخش زز و ماهرو شهرستان الیگودرز تعطیل اعلام شدند. همچنین تمامی مدارس روستایی شهرستان الیگودرز در هر دو نوبت صبح و عصر تعطیل شدند.
فاصله میان اعلام دایر بودن مدارس و انتشار خبر تعطیلی در مناطق یادشده، فقط ۹۸ دقیقه بود؛ فاصله‌ای که برای خانواده‌ها زمان چندانی محسوب نمی‌شود
به این ترتیب، فاصله میان اعلام دایر بودن مدارس و انتشار خبر تعطیلی در مناطق یادشده، فقط ۹۸ دقیقه بود؛ فاصله‌ای که برای خانواده‌هایی که باید درباره رفت‌وآمد فرزندان، سرویس مدارس، برنامه کاری و سایر امور روز بعد تصمیم بگیرند، زمان چندانی محسوب نمی‌شود.
هشدار قرمز؛ مخاطراتی که از پیش اعلام شده بود
بهروز مرادپور، مدیرکل هواشناسی لرستان، پیش‌تر از صدور هشدار سطح قرمز برای فعالیت سامانه بارشی خبر داده و اعلام کرده بود که این سامانه از بامداد شنبه ۱۶ آبان آغاز می‌شود و تا اوایل وقت یکشنبه ۱۷ آبان ادامه خواهد داشت.
بر اساس پیش‌بینی هواشناسی، رگبار شدید باران، رعدوبرق، صاعقه، تگرگ و وزش باد شدید لحظه‌ای از مخاطرات این سامانه بود؛ مخاطراتی که می‌توانستند به آب‌گرفتگی معابر، بالا آمدن سطح آب رودخانه‌ها، سیلابی شدن مسیل‌ها، انسداد راه‌های ارتباطی و ریزش کوه منجر شوند.
در واقع، موضوع صرفاً پیش‌بینی بارش معمولی نبود؛ هشدار قرمز از شرایط جوی پرمخاطره و احتمال بروز خسارت حکایت داشت. مدیریت بحران استان نیز در ابلاغیه خود به اعضای ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران، بر اطلاع‌رسانی گسترده، آماده‌باش دستگاه‌ها، تعطیلی فعالیت‌های عمرانی و انجام اقدامات پیشگیرانه تأکید کرده بود.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که با وجود اعلام هشدار سطح قرمز و ابلاغ تدابیر پیشگیرانه، چرا وضعیت فعالیت مدارس تا ساعت ۲۰:۵۸ نامشخص نماند و به‌صورت صریح بر دایر بودن آنها تأکید شد، اما در فاصله‌ای کوتاه تصمیم دیگری اتخاذ و اعلام شد؟
تعطیلی مدارس؛ تصمیمی که باید پیش از سردرگمی خانواده‌ها گرفته شود
تعطیلی مدارس در شرایط بحرانی، تصمیمی صرفاً اداری نیست. این تصمیم مستقیماً با امنیت دانش‌آموزان، وضعیت رفت‌وآمد، فعالیت سرویس‌های مدارس، برنامه‌ریزی خانواده‌ها و حتی حضور یا عدم حضور کارکنان آموزشی ارتباط دارد. به همین دلیل، زمان اعلام تصمیم به‌اندازه محتوای آن اهمیت دارد.
اعلام تعطیلی در ساعت ۲۲:۳۶، به‌ویژه برای خانواده‌هایی که باید از ساعات ابتدایی صبح برای رفت‌وآمد فرزندان خود برنامه‌ریزی کنند، فرصت محدودی برای هماهنگی باقی می‌گذارد.
این مسئله در مناطق روستایی و مسیرهای کوهستانی که شرایط تردد می‌تواند با بارندگی شدید و انسداد احتمالی راه‌ها دشوارتر شود، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
از سوی دیگر، تغییر تصمیم در فاصله کمتر از دو ساعت، ضرورت شفاف‌سازی درباره مبنای تصمیم نخست و علت تغییر آن را برجسته می‌کند.
آیا در فاصله این دو اطلاعیه، اطلاعات تازه‌ای از شدت یا گستره مخاطرات دریافت شده بود؟ آیا محدوده جغرافیایی تأثیر سامانه بارشی تغییر کرده بود؟ یا تصمیم نهایی پس از بررسی‌های تکمیلی ستاد مدیریت بحران اتخاذ شد؟ پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند روند تصمیم‌گیری را برای افکار عمومی روشن کند.
البته تعطیلی مدارس در همه استان اعلام نشد و اطلاعیه ساعت ۲۲:۳۶ به شهرستان‌ها و مناطق مشخصی محدود بود؛ بنابراین، اطلاع‌رسانی دقیق درباره محدوده تعطیلی نیز اهمیت ویژه‌ای داشت تا از انتشار برداشت‌های نادرست و سردرگمی خانواده‌ها جلوگیری شود.
ضرورت بازنگری در زمان‌بندی تصمیم‌های مدیریت بحران
تجربه شامگاه جمعه در لرستان، بار دیگر اهمیت هماهنگی میان دستگاه‌های تخصصی، ستاد مدیریت بحران و مراجع تصمیم‌گیر درباره فعالیت مدارس را نشان می‌دهد. هشدار هواشناسی زمانی می‌تواند به کاهش خسارت و حفظ ایمنی مردم کمک کند که به تصمیم‌های عملیاتی روشن و به‌موقع تبدیل شود.
انتظار می‌رود در شرایط صدور هشدارهای سطح بالا، وضعیت فعالیت مدارس و دانشگاه‌ها پیش از ساعات پایانی شب تعیین تکلیف شود و اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها به آخرین ساعات پیش از آغاز روز تحصیلی موکول نشود.
همچنین در صورت تغییر تصمیم، لازم است دلایل این تغییر و محدوده دقیق اجرای آن به‌روشنی اعلام شود.
در شرایطی که مدیریت بحران از شهروندان می‌خواهد توصیه‌های ایمنی را جدی بگیرند و از ترددهای غیرضروری خودداری کنند، خود نظام تصمیم‌گیری نیز باید با پیش‌بینی، هماهنگی و اطلاع‌رسانی به‌موقع، از تحمیل سردرگمی و نگرانی مضاعف به خانواده‌ها جلوگیری کند.
مسئله فقط تعطیلی یا دایر بودن مدارس نیست؛ مسئله این است که مردم چه زمانی و با چه میزان اطمینان از تصمیمی مطلع می‌شوند که مستقیماً بر امنیت و برنامه روزانه آنان اثر می‌گذارد.