ندای لرستان - ایسنا / یک متخصص پزشکی فیزیکی و توان‌بخشی، با هشدار درباره شیوع فزاینده عارضه دردناک خار پاشنه و فاسئیت کف پا در میان شهروندان، تأکید کرد که درک صحیح مکانیزم این عارضه، نخستین و مهم‌ترین گام برای رهایی از دردهای مزمن این ناحیه است.
دکتر محسن تجلی در تشریح ماهیت پزشکی این عارضه، بیان کرد: خار پاشنه (Heel Spur) در واقع یک برآمدگی یا زائده کوچک استخوانی است که در قسمت زیرین استخوان پاشنه پا (کالکانئوس) طی ماه‌ها کشش و فشار مداوم و در اثر رسوب کلسیم تشکیل می‌شود.
وی با اشاره به یک باور غلط رایج میان بیماران، افزود: نکته بسیار مهم این است که علت اصلی دردی که بیمار در کف پای خود احساس می‌کند، خود تیزی استخوان خار پاشنه نیست؛ بلکه عامل اصلی، التهاب بافت همبند ضخیمی موسوم به فاشیای کف پا (Plantar Fasciitis) است که از پاشنه تا انگشتان پا امتداد دارد. هنگامی که این بافت حیاتی به طور مداوم تحت کشش و پارگی‌های ریز میکروسکوپی قرار می‌گیرد، به شدت ملتهب و دردناک می‌شود.
این پزشک متخصص درباره علائم بالینی این عارضه بیان کرد: علامت شاخص و کلیدی فاسئیت کف پا، بروز دردی بسیار تیز و شبیه به سوزن‌سوزن شدن در زیر پاشنه است؛ این درد به‌ویژه در نخستین قدم‌های صبحگاهی پس از بیدار شدن از خواب یا بلافاصله پس از نشستن‌های طولانی‌مدت به اوج خود می‌رسد. اگرچه این درد با کمی راه رفتن ملایم‌تر می‌شود، اما با ایستادن طولانی یا فعالیت زیاد مجدداً شدت می‌گیرد.
دکتر تجلی با تأکید بر لزوم پرهیز از درمان‌های خودسرانه و گرایش به روش‌های علمی توان‌بخشی یادآور شد: خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به این عارضه با رویکردهای غیرجراحی نظیر اصلاح بیومکانیک پا، استفاده از کفی‌های طبی، تمرینات کششی تخصصی و مدالیته‌های پیشرفته‌ای چون شاک‌ویو تراپی در کلینیک‌های طب فیزیکی به بهبودی کامل می‌رسند و نیازی به مداخلات تهاجمی ندارند.
وی با تشریح نقشه راه درمان خار پاشنه تأکید کرد که اصول درمانی در این حوزه مبتنی بر یک رویکرد غیرجراحی، چندمرحله‌ای و کاملاً ساختاریافته است که تمرکز اصلی آن بر رفع فشار مکانیکی و تسکین التهاب بافت آسیب‌دیده قرار دارد.
این متخصص طب فیزیکی جزئیات مراحل چهارگانه درمان این عارضه را به شرح زیر تشریح کرد:
مرحله نخست: اصلاح بیومکانیک و کاهش بار مکانیکی روی پا
وی با تأکید بر اهمیت اصلاح عوامل محیطی و فیزیکی ایجادکننده فشار گفت: در این مرحله نخستین اقدام، استفاده از کفی‌ها و پدهای طبی تخصصی با قوس استاندارد یا پدهای پاشنه سیلیکونی (نعل‌اسبی) است تا وزن بدن به طور کاملاً یکنواخت روی کف پا توزیع شود. همچنین بیماران باید به طور جدی از راه رفتن با پای برهنه روی سطوح سخت مانند سرامیک و پارکت پرهیز کرده و در منزل از صندل‌های طبی و در بیرون از کفش‌هایی با لژ نرم و انعطاف‌پذیر استفاده کنند. علاوه بر این، کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن نقش بسیار چشمگیری در کاهش بار و فشار مخرب روی فاسیای کف پا دارد.
مرحله دوم: ورزش‌درمانی و تمرینات کششی (سنگ بنای درمان)
این متخصص طب فیزیکی، ورزش‌درمانی و تمرینات منظم روزانه را اساس و پایه اصلی فرآیند بهبودی دانست و افزود: انجام تمرینات کششی برای فاسیای کف پا و تاندون آشیل از جمله کشیدن پنجه پا به سمت ساق با دست یا با کمک یک حوله پیش از پایین آمدن از تختخواب در صبحگاه بسیار حیاتی است. ماساژ درمانی با غلطاندن یک بطری آب معدنی یخ‌زده زیر قوس و پاشنه پا به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه (که ترکیبی هوشمندانه از سرمادرمانی و کشش مکانیکی است) به همراه تمرینات تقویتی نظیر جمع کردن حوله روی زمین با انگشتان پا یا بلند کردن تیله، به بازسازی و تقویت بافت کمک شایانی می‌کند.
مرحله سوم: بهره‌گیری از مدالیته‌های پیشرفته فیزیکی و تجهیزات تخصصی
تجلی بیان کرد: چنانچه درد بیمار با تمرینات خانگی و اصلاحات اولیه به‌طور کامل فروکش نکند، در کلینیک طب فیزیکی و توان‌بخشی از تجهیزات و مدالیته‌های پیشرفته استفاده می‌کنیم. شاک‌ویو تراپی (ESWT) یکی از مؤثرترین روش‌های غیرتهاجمی است که با تاباندن امواج صوتی پرانرژی به موضع، موجب افزایش شدید خون‌رسانی، شکستن بافت‌های فیبروتیک و تحریک ترمیم بافت ملتهب می‌شود.
این متخصص طب فیزیکی افزود: به‌کارگیری لیزر پرتوان، اولتراسوند و همچنین اسپلینت شبانه(آتلی که مچ پا را در طول شب در زاویه ۹۰ درجه نگه می‌دارد تا از کوتاه‌شدن فاشیا در خواب و بروز درد شدید صبحگاهی جلوگیری کند) از دیگر راهکارهای این مرحله است.
مرحله چهارم: تزریقات موضعی (ویژه موارد مقاوم به درمان)
وی درباره موارد مقاوم به درمان‌های استاندارد گفت: در شرایطی که بیمار به مراحل قبلی پاسخ مطلوب ندهد، پزشک ممکن است گزینه‌های تزریق موضعی شامل کورتیکواستروئید (با احتیاط کامل و تعداد محدود)، پلاسمای غنی از پلاکت یا پرولوتراپی را به منظور کنترل دقیق التهاب و تحریک بازسازی سلولی و بافتی به کار گیرد.
دکتر تجلی در پایان با تأکید بر دیدگاه امیدبخش این حوزه تخصصی خاطرنشان کرد: خلاصه دیدگاه طب فیزیکی این است که بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به خار پاشنه با تلفیق درست کشش‌های مداوم، استفاده از کفی و کفش استاندارد و روش‌های مدرنی چون شاک‌ویو، بدون نیاز به تیغ جراحی و به طور کامل بهبود می‌یابند.