ندای لرستان - ایسنا / دبیر انجمن سکته مغزی ایران با بیان اینکه تعداد سکته‌های مغزی بیش از ۱۰۰هزار مورد در سال است، گفت: مقابله با سکته مغزی به تدوین برنامه‌ای ملی، منابع و امکانات لازم نیاز دارد.
دکتر احسان شریفی‌پور در آستانه روز جهانی سکته مغزی، با بیان اینکه هفتم آبان روز جهانی سکته مغزی است، اظهار کرد: توجه به سکته مغزی بسیار حائز اهمیت است و این بیماری در روز جهانی سکته مغزی مورد توجه قرار می‌گیرد. سکته مغزی از علل اصلی مرگ‌ومیر و ناتوانی در جهان به شمار می‌رود و سیر بروز رو به افزایش را تجربه می‌کند.
میانگین سن سکته مغزی در ایران ۱۰ سال زودتر از جهان
او درباره وضعیت سکته مغزی در ایران توضیح داد: متاسفانه، سن بروز سکته مغزی در ایران نسبت به سایر کشورها پایین است؛ اگر میانگین سن بروز سکته مغزی در سطح جهان ۷۰ تا ۸۰ سال باشد، متوسط سن سکته مغزی در کشور ما ۶۰ تا ۷۰ سال است. آمار و ارقام نشان می‌دهد بروز سکته مغزی در ایران بسیار زیاد است؛ به نحوی که ۱۳۵ تا ۱۵۰ در صدهزار جمعیت بیمار جدید سکته مغزی داریم.
حدود ۲۰۰ سکته مغزی در تهران طی هر ۲۴ ساعت
این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه بیش از ۱۰۰هزار سکته مغزی در هر سال داریم، توضیح داد: مواجهه با بیماران سکته مغزی در شهر تهران نشان می‌دهد حدود ۲۰۰ نفر در هر شبانه‌روز دچار سکته مغزی می‌شوند. در حال حاضر آمار مشخصی درباره پراکندگی سکته‌های مغزی در شهر تهران در دسترس نداریم، اما با بررسی آماری تعداد مراجعه‌کنندگان به مراکز درمانی می‌توانیم به میزان قابل‌توجه سکته‌های مغزی پی‌بریم.
توجه به زمان طلایی در سکته مغزی
عدم دسترسی به درمان موثر برای بسیاری از بیماران
این متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب درباره اهمیت «زمان» در مواجهه با سکته مغزی تصریح کرد: از دست دادن زمان طلایی، یکی از مشکلات اصلی بیماران سکته‌های مغزی است. بسیاری از بیماران، زمان طلایی را از دست می‌دهند یا به درمان استاندارد دسترسی پیدا نمی‌کنند. در نتیجه، بخش زیادی از این بیماران دچار ناتوانی یا مرگ می‌شوند و درصد کمی روند درمانی را پشت سر می‌گذارند. حدود ۵ درصد افرادی که دچار سکته مغزی می‌شوند، درمان موثر را دریافت می‌کنند و ۹۵ درصد باقیمانده دچار از کارفتادگی می‌شوند یا فوت می‌کنند.
اهمیت دسترسی به درمان
این فوق‌تخصص سکته مغزی درباره درمان این بیماری گفت: اگرچه سکته مغزی یک بیماری مهیب به شمار می‌رود، اما در زمان طلایی قابل‌درمان است. سلول‌های مغزی با سکته مغزی شروع به ازبین رفتن می‌کنند و حدود ۲میلیون نورون مغزی در هر دقیقه از بین می‌رود و برگشت‌ناپذیر هستند. اگر افراد با اورژانس شهری که برنامه کد ۷۲۴ و کد «سما» (سکته مغزی ایران) دارند، تماس بگیرند و به مراکز واجد شرایط منتقل و در واحدی به نام «سکته مغزی ویژه» بستری می‌شوند. درمان فوری حل‌کننده لخته یا درمان آنژیوگرافی (کشیدن لخته از مغز به بیرون) می‌تواند با موفقیت برای آنها انجام شود. در چنین شرایطی، بیش از ۵۰ درصد بیماران می‌توانند نجات یابند.
سرعت و دقت بالا، دو مولفه مهم در درمان بیماران
دبیر انجمن سکته مغزی ایران ادامه داد: تحقق چنین شرایطی مستلزم توجه تمام افراد به سکته مغزی است؛ علاوه بر توجه همه‌جانبه به سکته مغزی، امکانات و شرایط لازم نیز باید فراهم باشد. همچنین سرعت کافی از بدو شروع علائم، هنگام رسیدن بیمار به بیمارستان و عملیات داخل بیمارستان باید برقرار باشد و تمام فرایندها باید با دقت انجام شود. هنگامی که تمام این مولفه‌ها برقرار باشد، می‌توان سکته مغزی را درمان کرد. دقایق در ارتباط با سکته مغزی بسیار اهمیت دارد؛ اقدام فوری و با دقت در ارتباط با سکته مغزی می‌تواند به نجات جان بیماران منجر شود.
عوامل خطر سکته مغزی
شریفی‌پور با بیان اینکه توجه به علائم خطر سکته مغزی بسیار اهمیت دارد، توضیح داد: اگر بتوانیم عوامل خطر مرتبط با سکته مغزی را کنترل کنیم، از سکته مغزی به خوبی می‌توانیم پیشگیری کنیم. عوامل خطر سکته مغزی به دو دسته «قابل اصلاح» و «غیرقابل اصلاح» تقسیم می‌شوند.
عوامل خطر غیرقابل اصلاح و قابل اصلاح
این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی درباره عوامل خطر غیرقابل اصلاح گفت: افزایش سن، جنسیت و سابقه خانوادگی جزو ریسک‌فاکتورهای سکته مغزی به شمار می‌روند. سنین بالای ۵۰ و ۶۰ سال به بالا جزو عوامل خطر سکته مغزی است؛ به نحوی که شانس سکته مغزی پس از ۵۰ سالگی با هر دهه حدود ۲ برابر افزایش می‌یابد. جنسیت از عوامل خطر سکته مغزی به شمار می‌رود؛ مردان بیشتر در معرض خطر قرار دارند. افراد دارای سابقه خانوادگی نیز شانس بیشتری برای سکته مغزی دارند.
شریفی‌پور درباره عوامل خطر قابل‌اصلاح سکته مغزی توضیح داد: اگر برنامه ملی مناسبی برای کنترل فشار خون، کنترل مطلوب دیابت، کاهش وزن، کاهش بی‌تحرکی و افزایش فعالیت بدنی، کنترل بیماری‌های قلبی_عروقی و بیماری‌های خونی تدوین شود، می‌توان از بروز بسیاری از موارد سکته مغزی پیشگیری کرد. همچنین توجه به آپنه انسدادی خواب بسیار ضرورت دارد؛ چرا که به‌عنوان یکی از عوامل خطر اثبات‌شده سکته مغزی شناخته می‌شود.
علائم سکته مغزی چیست؟
او درباره علائم سکته مغزی تصریح کرد: علائم سکته مغزی را می‌توان با عبارت "BEFAST" توضیح داد. حرف B برای کلمه Balance «تعادل» بکارگرفته می‌شود؛ اگر فرد دچار اختلال ناگهانی در تعادل شوند، یکی از علائم سکته‌های مغزی را دارند. دومین حرف از عبارتی که برای علائم سکته‌های مغزی استفاده می‌شود، E است و منظور Eye «چشم» است. اگر افراد دچار اختلال ناگهانی چشم شوند، دارای یکی از علائم سکته مغزی هستند.
این متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب اظهار کرد: حرف F نیز برای Face «صورت» به‌کار می‌رود و منظور ضعف ناگهانی صورت است. همچنین منظور از حرف A کلمه Arm «بازو» به است و ضعف ناگهانی یک اندام در این زمینه مطرح می‌شود. حرف S نیز Speech «کلام» است و تکلم فرد به صورت ناگهانی دچار اختلال می‌شود. T نیز برای Time یا زمان بکار می‌رود و مردم باید فورا با ۱۱۵ تماس بگیرند. آگاهی عمومی از این نشانه‌ها و اقدام سریع پس از مشاهده علائم، نقش مهمی در نجات بیماران دارد.
علت تفاوت عوامل خطر سکته مغزی در کشورهای مختلف
دبیر انجمن سکته مغزی ایران درباره علل تفاوت عوامل خطر این بیماری در کشورهای مختلف گفت: نقش ویژگی‌های نژادی و سبک زندگی جوامع در ارتباط با این موضوع در میان است. الگوی سکته مغزی در همه کشورها یکسان نیست؛ به طور مثال، سکته‌های خونریزی دهنده در کشورهای جنوب‌شرق آسیا بیشتر مشاهده می‌شود، در حالی که سکته‌های ناشی از انسداد عروق یا مشکلات قلبی و عروقی در کشورهای مدیترانه سهم بیشتری دارند؛ لخته خونی که از قلب منشأ می‌گیرد به سمت مغز حرکت می‌کند. همچنین سکته‌های ناشی از انسداد عروق مغزی در برخی کشورهای اروپایی بیشتر دیده می‌شود. نژادها، ویژگی‌های مختص به خود را دارند و از طرف دیگر، سبک زندگی نیز در جوامع مختلف متفاوت است.
نیاز به عزم ملی در مواجهه با سکته مغزی
شریفی‌پور با بیان اینکه به برنامه‌ریزی ملی در زمینه سکته مغزی نیاز داریم، توضیح داد: سالانه، بیش از ۱۰۰ هزار نفر در کشور دچار سکته مغزی می‌شوند؛ موضوعی که از ضرورت برنامه‌ریزی ملی حکایت می‌کند. برنامه ملی برای سکته مغزی ضروری است؛ چرا که یک بیمارستان یا حتی یک شهر به‌تنهایی نمی‌تواند از عهده تمام مشکلات برآید. قانون‌گذاران، شهرداری‌ها و سایر بخش‌های مرتبط باید برای فراهم کردن زیرساخت‌ها و مسیرهای لازم برای درمان بیماران مشارکت داشته باشند. در این زمینه، واحدهایی با عنوان «موبایل استروک یونیت» مطرح هستند که می‌توانند خدمات تخصصی را در محل به بیمار ارائه دهند. این واحدها، آمبولانس هایی هستند به امکاناتی مانند سی‌تی‌اسکن و آزمایشگاه کوچک مجهز هستند و می‌توانند برای انجام اقدامات درمانی به محل زندگی بیمار اعزام شوند.
ضرورت گسترش امکانات و استفاده کامل از امکانات موجود
این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: این امکانات در دسترس هستند و بسیاری از کشورها به این امکانات توجه کرده‌اند. ایران نیز باید به توسعه واحدهایی از این دست توجه کند. واحدهای آنژیوگرافی می‌توانند در درمان سکته مغزی نقش داشته باشند؛ بنابراین باید امکانات بیشتری برای ارائه این خدمات در بیمارستان‌ها فراهم شود و از ظرفیت‌های موجود نیز باید به‌درستی استفاده شود. تمام این موارد، مهر تاییدی برای موضوع عزم ملی در مسیر مقابله با سکته مغزی است.
علائم سکته مغزی را بشناسیم
دبیر انجمن سکته مغزی توضیح داد: «مراجعه سریع به بیمارستان» و «شناخت علائم و اقدام فوری» کلید طلایی درمان سکته مغزی است. مردم باید بدانند که سکته مغزی نیز مانند سکته قلبی یک وضعیت اورژانسی است، اما ممکن است بیمار سکته مغزی به دلیل اختلال در تکلم یا فلج‌شدن نتواند دیگران را از وضعیت خود آگاه کند؛ بنابراین، اطرافیان باید علائم را بشناسند و در صورت مشاهده علائم به سرعت با اورژانس تماس بگیرند.
شریفی‌پور با بیان اینکه توجه به سکته مغزی باید به یک اولویت تبدیل شود، گفت: بیش از ۱۰۰ هزار نفر در هر سال درگیر سکته مغزی می‌شوند؛ در حالی که نه تنها امکان پیشگیری از این بیماری وجود دارد، بلکه با اقدام به موقع می‌توان این بیماری را درمان کرد. به همین دلیل، مقابله با سکته مغزی به تدوین برنامه‌ای ملی، منابع و امکانات لازم نیاز دارد.