برگزاری نشست علمی «کاربردهای عملی سلول‌درمانی» همزمان با رونمایی از داروی ویراپلاسل

ندای لرستان - طبنا نیوز / نشست علمی «کاربردهای عملی سلول‌درمانی» با حضور اساتید و متخصصان هماتولوژی و انکولوژی کشور، در هتل پارسیان اوین تهران و این رویداد همزمان با رونمایی رسمی از داروی ویراپلاسل (VIRAPLACEL)، محصول شرکت دانش‌بنیان ویراسلول، برگزار شد.
فرآورده‌ای سلول‌درمانی مبتنی بر سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از جفت انسان که برای مدیریت بیماری پیوند علیه میزبان مقاوم به کورتیکواستروئید (SR-GVHD) توسعه یافته است.
این نشست با تمرکز بر کاربردهای بالینی سلول‌درمانی، مدیریت بیماری پیوند علیه میزبان، راهبردهای نوین پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز و مهندسی سیستم ایمنی، بستری برای گفت‌وگوی تخصصی میان صاحب‌نظران این حوزه فراهم کرد.
برنامه علمی رویداد در دو پنل تخصصی طراحی شده بود تا تازه‌ترین رویکردهای بالینی در حوزه سلول‌درمانی، پیوند و تنظیم سیستم ایمنی مورد بحث قرار گیرد.
پنل نخست؛ سلول‌های بنیادی مزانشیمی در مدیریت GvHD
نخستین پنل با مدیریت دکتر مهشید مهدی‌زاده، فوق تخصص خون و سرطان، به کاربرد سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSC) در مدیریت بیماری پیوند علیه میزبان اختصاص داشت.
در نخستین سخنرانی، دکتر بی‌بی شمسیان، فوق تخصص خون و سرطان بیمارستان مفید، معیارهای انتخاب بیماران کاندید دریافت سلول‌های مزانشیمی را بررسی کرد. تمایز میان GVHD حاد، مزمن و انواع هم‌پوشان و همچنین افتراق آن از عفونت‌ها و عوارض ناشی از سمیت درمانی از مهم‌ترین محورهای این سخنرانی بود.
در ادامه، دکتر سایه پرخیده، فوق تخصص خون و سرطان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، به موضوع انتخاب فرآورده‌های سلولی مزانشیمی پرداخت و بر اهمیت کیفیت محصول، توان زیستی سلول‌ها و زمان‌بندی مناسب مداخله درمانی تأکید کرد.
دکتر مریم برخودار نیز درباره پایش پاسخ درمانی، ایمنی تزریق، داروهای هم‌زمان و الزامات قانونی و اخلاقی استفاده از سلول‌های مزانشیمی سخن گفت. این موضوعات از الزامات مهم برای استفاده ایمن و مبتنی بر شواهد از فرآورده‌های سلولی به شمار می‌روند.
چهارمین سخنرانی این پنل توسط دکتر عباس حاجی‌فتحعلی، فوق تخصص خون و سرطان بزرگسالان، ارائه شد و به پژوهشی درباره راهبرد درمانی مبتنی بر سیکلوفسفامید پس از پیوند (PTCy) در کنار سلول‌های مزانشیمی اختصاص داشت.

پنل دوم؛ راهبردهای نوین پیوند و مهندسی سیستم ایمنی
پنل دوم با مدیریت دکتر مهرداد پاینده، فوق تخصص خون و سرطان بزرگسالان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، بر راهبردهای نوین پیوند و تنظیم سیستم ایمنی متمرکز بود.
در آغاز این پنل، دکتر مهشید مهدی‌زاده به پلتفرم‌های پیوند و مهندسی گرافت در بیماران مبتلا به لوسمی میلوئید حاد با حداقل بیماری باقیمانده مثبت(MRD-positive AML) پرداخت و ملاحظات مرتبط با وضعیت بیماری و انتخاب راهبرد درمانی را بررسی کرد.
سپس دکتر طاهره رستمی، فوق تخصص خون و سرطان بیمارستان شریعتی تهران، درباره مهندسی سیستم ایمنی و ظرفیت سلول‌های T حافظه، سلول‌های T تنظیمی (Tregs) و سلول‌های کشنده طبیعی (NK) مشتق از دهنده سخن گفت.
در بخش سوم، دکتر سحر پرخیده، فوق تخصص خون و سرطان بیمارستان طالقانی، به موضوع اختلال عملکرد گرافت و ارزیابی‌های تشخیصی مرتبط با عملکرد ضعیف آن پرداخت و بر اهمیت شناسایی علت و انتخاب راهبرد درمانی متناسب با شرایط بیمار تأکید کرد.
آخرین سخنرانی این پنل توسط دکتر وحید فلاحتی، فوق تخصص خون و سرطان کودکان بیمارستان محک، با موضوع مداخلات سلولی نجات‌بخش ارائه شد. تقویت سلول‌های CD34+، تزریق لنفوسیت‌های دهنده (DLI) و استفاده از سلول‌های T اختصاصی علیه ویروس‌ها از محورهای اصلی این سخنرانی بودند.
رونمایی از ویراپلاسل؛ فرآورده سلول‌درمانی برای SR-GVHD
یکی از بخش‌های اصلی این رویداد، رونمایی رسمی از داروی ویراپلاسل، محصول شرکت دانش‌بنیان ویراسلول بود. ویراپلاسل فرآورده‌ای آلوژنیک مبتنی بر سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از جفت انسان است که برای مدیریت بیماری پیوند علیه میزبان مقاوم به کورتیکواستروئید توسعه یافته است.
این محصول در شهریور ۱۴۰۴ تأییدیه سازمان غذا و داروی ایران را برای این کاربرد دریافت کرد و رونمایی رسمی آن در این نشست فرصتی برای معرفی این فرآورده به متخصصان هماتولوژی، انکولوژی و پیوند سلول‌های بنیادی فراهم کرد.
بیماری GVHD یکی از عوارض مهم پیوند آلوژنیک سلول‌های بنیادی خون‌ساز است که در آن سلول‌های ایمنی فرد دهنده علیه بافت‌های گیرنده واکنش نشان می‌دهند. این عارضه می‌تواند در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی که تحت پیوند قرار گرفته‌اند، با پیامدهای بالینی جدی همراه باشد.
کورتیکواستروئیدها درمان خط اول GVHD حاد محسوب می‌شوند؛ بااین‌حال، در برخی بیماران پاسخ کافی ایجاد نمی‌شود و بیماری وارد مرحله مقاوم به کورتیکواستروئید می‌شود. در چنین شرایطی، استفاده از گزینه‌های درمانی جدید، از جمله فرآورده‌های سلول‌های مزانشیمی با قابلیت تعدیل پاسخ ایمنی، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

در حاشیه این نشست، سپیده کاظمی، معاون فنی و نوآوری شرکت ویراسلول، درباره روند شکل‌گیری و توسعه ویراپلاسل و مسیری که این فرآورده تا دریافت مجوز طی کرده است، توضیحاتی ارائه کرد.
به گفته وی، توسعه یک فرآورده سلول‌درمانی تنها به انتخاب منبع سلولی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از مراحل علمی، فنی، تولیدی، کنترل کیفی، بالینی و رگولاتوری باید به‌صورت هماهنگ طی شود تا یک ایده پژوهشی به محصولی قابل استفاده در محیط بالینی تبدیل شود.
فرآیند توسعه ویراپلاسل با انتخاب سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از جفت انسان و طراحی فرآیند جداسازی، تکثیر و تهیه یک فرآورده استاندارد آغاز شد. در ادامه، استانداردسازی تولید و تعریف شاخص‌های کنترل کیفیت برای بررسی هویت، خلوص، زنده‌مانی، ایمنی و ویژگی‌های عملکردی محصول بخش مهمی از مسیر توسعه را تشکیل داد.
معاون فنی و نوآوری شرکت ویراسلول، درباره روند شکل‌گیری و توسعه ویراپلاسل و مسیری که این فرآورده تا دریافت مجوز طی کرده است، توضیحاتی ارائه کرد.
به گفته وی، توسعه یک فرآورده سلول‌درمانی تنها به انتخاب منبع سلولی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از مراحل علمی، فنی، تولیدی، کنترل کیفی، بالینی و رگولاتوری باید به‌صورت هماهنگ طی شود تا یک ایده پژوهشی به محصولی قابل استفاده در محیط بالینی تبدیل شود.
فرآیند توسعه ویراپلاسل با انتخاب سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از جفت انسان و طراحی فرآیند جداسازی، تکثیر و تهیه یک فرآورده استاندارد آغاز شد. در ادامه، استانداردسازی تولید و تعریف شاخص‌های کنترل کیفیت برای بررسی هویت، خلوص، زنده‌مانی، ایمنی و ویژگی‌های عملکردی محصول بخش مهمی از مسیر توسعه را تشکیل داد.
دکتر کاظمی همچنین تأکید کرد که در فرآورده‌های سلولی، خود سلول زنده جزء اصلی محصول درمانی است؛ بنابراین کنترل مواد اولیه، شرایط تولید، تکثیر، نگهداری، حمل و ویژگی‌های محصول نهایی اهمیت ویژه‌ای دارد.
پس از تکمیل مراحل توسعه و ارزیابی‌های لازم، مطالعات بالینی برای بررسی ایمنی و اثربخشی فرآورده انجام شد و نتایج حاصل، همراه با مستندات تولید و کنترل کیفیت، در فرآیند ارزیابی رگولاتوری محصول مورد استفاده قرار گرفت. این مسیر در نهایت به دریافت تأییدیه سازمان غذا و داروی ایران برای استفاده از ویراپلاسل در مدیریت GVHD مقاوم به کورتیکواستروئید در شهریور ۱۴۰۴ منجر شد.
از نگاه معاون فنی و نوآوری ویراسلول، دریافت مجوز پایان مسیر توسعه نیست، بلکه آغاز مرحله‌ای جدید برای جمع‌آوری داده‌های بالینی، پایش ایمنی و اثربخشی و تعامل مستمر با پزشکان و مراکز درمانی است.
تقدیر از استاد اردشیر قوام‌زاده
یکی دیگر از بخش‌های شاخص این رویداد، تقدیر از استاد دکتر اردشیر قوام‌زاده، از چهره‌های برجسته حوزه هماتولوژی و پیوند سلول‌های بنیادی در ایران بود.
این بزرگداشت فرصتی برای ارج نهادن به سال‌ها تلاش علمی، آموزشی و بالینی ایشان در توسعه دانش هماتولوژی و پیوند سلول‌های بنیادی و درمان بیماران مبتلا به بیماری‌های خونی فراهم کرد.
برگزاری این نشست علمی، همزمان با رونمایی از ویراپلاسل، تلاشی در جهت تقویت ارتباط میان پژوهش، توسعه محصول و کاربرد بالینی درمان‌های سلولی و ایجاد بستری برای تبادل دانش میان متخصصان، پژوهشگران و فعالان صنعت سلول‌درمانی کشور بود.