ندای لرستان - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
به نوشته وال‌استریت ژورنال، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، سال را با موفقیت آغاز کرد. او به‌تازگی به کاخ سفید رفته بود و دونالد ترامپ با گرمی از او استقبال کرده بود. حتی پس از آغاز جنگ با ایران، به نظر می‌رسید عربستان سعودی در موقعیت نسبتاً مناسبی قرار دارد. این کشور می‌توانست نفت خود را از طریق خط لوله‌ای صادر کند که تنگه هرمزِ مسدودشده را دور می‌زد. تا همین تابستان، مقام‌های سعودی در جلسات توجیهی با خبرنگاران می‌گفتند اوضاع مربوط به انصارالله تحت کنترل است؛ اما حملات فزاینده این گروه فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی، از جمله خط لوله اصلی شرق به غرب و پالایشگاه‌های این کشور، را هدف قرار داده است. این حملات نشان می‌دهد تهدید در امتداد مرز جنوبی عربستان در حال افزایش است.
این درگیری تلاش‌های عربستان برای تبدیل سفر و گردشگری به یکی از ارکان اقتصاد کشور را به خطر انداخته است. از جمله برنامه‌هایی که با تردید فزاینده روبه‌رو شده، یک کنفرانس بزرگ بین‌المللی سرمایه‌گذاری است که قرار است در پایان ماه برگزار شود. هزینه‌های جنگ تاکنون کسری بودجه را افزایش داده و خطر آن وجود دارد که اقتصاد را وارد دوره انقباض کند.
چگونگی مواجهه شاهزاده محمد با این آزمون، پیامدهایی خواهد داشت که بسیار فراتر از مرزهای پادشاهی عربستان می‌رود. عربستان سعودی یکی از منابع اصلی تأمین مالی صنعت فناوری جهانی و پروژه‌های هوش مصنوعی است. این کشور همچنین برای ارتش آمریکا، تأمین‌کننده‌ای حیاتی در زمینه حق استقرار نیروها در پایگاه‌ها و حق عبور هواپیماهای نظامی از حریم هوایی خود به شمار می‌رود.
شاهزاده محمد طی دهه گذشته منابع مالی هنگفتی را به مجموعه‌ای از پروژه‌ها اختصاص داده است که به مهندسی بسیار پیچیده‌ای نیاز دارند. هدف این پروژه‌ها نمایش نوسازی پادشاهی و جذب سرمایه‌گذاری و گردشگر است. این طرح‌ها شامل شهر آینده‌نگر نئوم، ساختمانی عظیم و مکعب‌شکل در ریاض و یک مجموعه اسکی در بیابان می‌شوند. هزینه کلی این پروژه‌ها به چندین تریلیون دلار می‌رسد؛ رقمی بسیار بلندپروازانه برای دولتی که بودجه سالانه‌اش حدود ۳۵۰ میلیارد دلار است. هزینه‌های جنگ با ایران و خسارت‌های اقتصادی ناشی از آن، متعادل کردن این محاسبات را که از ابتدا نیز بعید به نظر می‌رسید، ناممکن کرده است.
سرمایه‌گذاری خارجی در دو فصل نخست سال کاهش یافت و بسیار پایین‌تر از هدفی قرار دارد که ولیعهد برای سال ۲۰۳۰ تعیین کرده است. افزایش هزینه‌های دفاعی و زیرساختی این خطر را به همراه دارد که منابع مالی موردنیاز برای برنامه تنوع‌بخشی اقتصادی را از دسترس خارج کند. حتی تلاش پادشاهی برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی نیز اکنون با خطرهای تازه‌ای روبه‌روست؛ زیرا مراکز داده به اهداف احتمالی حملات تبدیل شده‌اند. بسیاری از پروژه‌های عظیمی که شاهزاده محمد هدایت آن‌ها را بر عهده داشته، متوقف شده‌اند یا در دست بررسی قرار دارند. عربستان سعودی در ژانویه از برنامه میزبانی بازی‌های زمستانی آسیایی ۲۰۲۹ صرف‌نظر کرد. این کشور همچنان باید راهی برای تأمین مالی نمایشگاه جهانی اکسپو در سال ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال چهار سال پس از آن پیدا کند.
تضعیف اقتصاد سعودی
به گفته مقام‌هایی که از رفت‌وآمدهای ولیعهد اطلاع دارند، این شاهزاده ۴۱ ساله بین کاخ‌هایی با تدابیر امنیتی شدید و مجهز به پناهگاه‌های زیرزمینی در رفت‌وآمد است و یک تیم امنیتی منتخب از او محافظت می‌کند. آخرین حضور عمومی او روز سه‌شنبه بود؛ زمانی که برای حمایت از یک پویش ملی اهدای خون، خون اهدا کرد.
کریستیان کوتس اولریشسن، کارشناس خلیج‌فارس و پژوهشگر مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، گفت رهبر عربستان گزینه‌های مطلوب اندکی در اختیار دارد. او افزود: «هرگونه واکنش نظامی این خطر را دارد که عربستان را بیش از پیش وارد درگیری نامتقارنی کند که حوثی‌ها در آن نشان داده‌اند توانایی وارد کردن خسارت‌های قابل‌توجه و نمادین را دارند.»
بر اساس داده‌های مؤسسه کپیتال اکونومیکس، بخش غیرنفتی اقتصاد عربستان در سه‌ماهه دوم سال کوچک‌تر از سه‌ماهه نخست بود. وزارت دارایی عربستان اکنون انتظار دارد تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۲۰۲۶ به میزان ۳٫۶ درصد کاهش یابد. عربستان در اوایل سال توانسته بود نفت را از طریق بیابان به دریای سرخ منتقل کند و بدین ترتیب از فشار ایران بر تنگه هرمز بگریزد. فروش نفت از این مسیر و افزایش قیمت‌ها به اقتصاد کشور کمک کرد.
اما حوثی‌ها در ژوئیه محاصره دریایی عربستان را اعلام کردند و کشتیرانی در دریای سرخ را در معرض خطر قرار دادند. در سپتامبر، حمله‌ای به خط لوله شرق به غرب، مهم‌ترین مسیر جایگزین عربستان برای دور زدن تنگه هرمز را هدف گرفت. سپس این گروه صنعت هوانوردی عربستان را هدف قرار دادند و بدین ترتیب بر یکی دیگر از ارکان اقتصاد کشور فشار وارد کردند. حوثی‌ها دست‌کم چهار بار به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض حمله کرده‌اند.
عربستان همچنین با دشواریِ پوشش دادن سراسر قلمرو وسیع خود با سامانه‌های پدافند هوایی روبه‌رو بود و باتری‌های پدافندی را جابه‌جا می‌کرد تا از کاخ‌ها و زیرساخت‌های انرژی محافظت کند. ولیعهد سعودی، با وجود حمایت از ادامه فشار اقتصادی بر ایران، به مشاورانش گفته بود کانال دیپلماتیک با ایران را باز نگه دارند و روشن کنند که قصد عربستان رویارویی نیست. حوثی‌ها در طول بهار و تا تابستان لحن تهاجمی‌تری در پیش گرفتند. برخی مقام‌های سعودی نیز ارزیابی کرده بودند که حوثی‌ها پیش‌تر در حملات آمریکا و اسرائیل در سال گذشته خسارت نظامی قابل‌توجهی متحمل شده‌اند و تصمیم‌هایشان را بر اساس منافع خودشان، نه منافع ایران، اتخاذ خواهند کرد.
پادشاهی عربستان از متحد نظامی خود، پاکستان، درخواست کمک کرده و در سراسر جهان به دنبال تأمین سامانه‌های پدافند هوایی است. عربستان همچنین در حال بررسی جذب نیروهای خارجی برای کمک به متحدان یمنی خود است. هم‌زمان، این کشور بیش از پیش در پی آن است که دریابد آیا راهی برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک در این درگیری وجود دارد یا نه؛ درگیری‌ای که در غیر این صورت مهار آن دشوار به نظر می‌رسد.