ندای لرستان - ایسنا / رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با بیان اینکه ۱۰ میلیون دستگاه بخاری فرسوده در مناطق سردسیر کشور استفاده می شود، گفت: تعویض بخاری‌های فرسوده روزانه تا ۷۰ میلیون مترمکعب در مصرف گاز صرفه جویی به همراه دارد.
به تازگی محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور اعلام کرده است که امسال با خارج شدن ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تولید گاز و بازگشت تنها ۹۵ میلیون مترمکعب، حدود ۱۳۵ میلیون مترمکعب ظرفیت همچنان از مدار خارج است. با احتساب ناترازی سال گذشته، میزان کسری گاز امسال می‌تواند به حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب برسد.
برای جلوگیری از محدودیت صنایع، دولت اقداماتی را در زمینه تغییر ساعت کاری ادارات و استفاده از سوخت مایع در نیروگاهها آغاز کرده است اما به نظر می رسد امسال نیز با فرا رسیدن فصل سرما و افزایش مصرف در بخش خانگی، باز هم مشکلاتی در حوزه تامین گاز صنایع و نیروگاهها بروز کند.
آرش نجفی رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا به تشریح علل ناترازی در حوزه گاز و راههای بهبود آن پرداخت؛ وی معتقد است برای خروج از ناترازی در بخش گاز باید روش هایی چون بهینه‌سازی مصرف خانگی، مشارکت دادن مردم با ابزارهای تشویقی، تحول در وزارت نفت و نیرو و جلب همکاری بخش خصوصی هم‌زمان و به‌صورت یک زنجیره منسجم، اجرا شوند.
یک سوم بخاری های گازی در کشور فرسوده و کم بازده هستند
ایرنا: با توجه به سهم بالای مصرف خانگی گاز، جمع آوری بخاری های فرسوده تا چه میزان به کاهش ناترازی گاز کمک می کند؟
از حدود ۲۴ میلیون واحد مسکونی موجود در کشور، ۳۰ تا ۳۵ درصد از بخاری‌های گازی با رده انرژی پایین یعنی از بخاری های فرسوده و کم‌بازده استفاده می کنند که ریشه اصلی مصرف غیرمنطقی گاز در شبکه خانگی است.
حود پنج سال است که اتاق بازرگانی ایران به دنبال جایگزینی بخاری های فرسوده هستند که طرح آن در آذر ماه سال ۱۳۸۸ از سوی شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت به دولت وقت ارسال شده بود تا نزدیک به ۱۶ میلیون بخاری فرسوده در کشور شناسایی شده و تعویض شوند. علاوه بر آن، شمار قابل‌توجهی موتورخانه و پکیج نیز نیازمند بهسازی و اصلاح فوری هستند اما در طول این پنج سال با انواع موانع مواجه بوده‌ایم به طوری که جلوی اجرای این طرح ملی را گرفته اند.
بر اساس داده‌های شرکت ملی گاز و آزمون‌های سازمان ملی استاندارد، تفاوت مصرف گاز میان بخاری‌های رده E، F و G با بخاری‌های رده A حداقل ۵۰ درصد است. اگر از میان حدود ۱۶ میلیون بخاری موجود در کشور، بیش از ۱۰ میلیون دستگاه مستقر در مناطق سردسیر را مبنا قرار دهیم که به‌دلیل شرایط اقلیمی بین هفت تا ۹ ماه از سال به صورت مداوم روشن هستند، ابعاد این اتلاف مشخص‌تر می‌شود.
یک بخاری سنتی روزانه حدود ۱۴ تا ۱۵ مترمکعب گاز می‌سوزاند، در حالی که با نصب بخاری پربازده، ۶ تا هفت مترمکعب صرفه‌جویی روزانه محقق می‌شود. تعمیم این رقم به ۱۰ میلیون بخاری در مناطق سردسیر به معنی دستیابی به صرفه‌جویی روزانه حدود ۷۰ میلیون مترمکعب گاز در شبکه سراسری است.
به تازگی شرکت گاز مدعی شده که این طرح حتی یک مترمکعب صرفه‌جویی نیز به همراه ندارد در حالی که بهره وری این تجهیزات در آزمایشگاه‌های معتبر و طبق موازین سازمان استاندارد تایید شده و این رویکرد در تمام دنیا یک رویه اثبات‌شده است.
ساختار گاز کشور اصلاح شود، منافع آن به تمام کشور خواهد رسید
پیشنهاد شما به‌عنوان فردی که در این حوزه فعالیت می‌کنید، برای مدیریت این وضعیت ناترازی چیست؟ آیا باید به سراغ مصرف‌کنندگان در شبکه مشترکان خانگی برویم یا سیاست‌های جدیدی را در حوزه صنعت دنبال کنیم؟
نباید یکی از این اقدامات را انتخاب و دیگری را کنار بگذاریم؛ بلکه باید همه آنها را هم‌زمان انجام دهیم. هم باید در مصرف صرفه‌جویی کنیم، هم مردم را به مشارکت بگیریم، هم در صنعت تحول ایجاد کنیم و هم در وزارت نفت تحول به وجود آوریم.
هرجا کار به بخش خصوصی واقعی سپرده شود، بخش خصوصی به دلیل برخورداری از منفعت و ضرورت تامین دخل‌وخرج خود، عملکرد بهتری خواهد داشت زیرا جنس کار و ساختار انگیزه‌ها در بخش دولتی و بخش خصوصی با یکدیگر تفاوت دارد. برای نمونه در موضوع گازهای فلر، هرجا کار به بخش خصوصی واگذار شده است، بخش خصوصی عملکرد بسیار خوبی داشته و توانسته است ظرفیت خود را نشان دهد.
گاز کالایی خطرناک و ماده‌ای پرریسک است و اگر نشتی گاز در شبکه جدی باشد، بدون شک حادثه ایجاد می‌شود. پس گاز مانند آب نیست که نشتی در شبکه توزیع و انتقال آن، قابل اقماض یا چشم پوشی باشد؛ حدود ۳۰ درصد آب در شبکه فرسوده توزیع هدر می رود اما درباره گاز نمی توان نسبت به هدر رفت آن بی تفاوت بود و باید رویکرد تعویض تجهیزات نو و کم مصرف را باید در حوزه گاز دنبال شود. دولت می‌تواند برای شرکت‌های کارور یا شرکت‌هایی با عناوین مشابه، دستورالعمل و شیوه‌نامه مشخصی تدوین کند تا این شرکت‌ها موتورخانه‌ها، پکیج‌های منازل و حتی بخاری‌ها را تعویض و اصلاح کنند و پس از ارائه گزارش اجرای کار، هزینه این اقدامات می‌تواند طی چهار، پنج یا حتی ۱۰ سال، از طریق صورتحساب‌های مشترکان دریافت کنند. دولت ضرورتی ندارد در اینجا به‌دنبال کسب سود یا تجارت باشد بلکه کافی است اعلام کند که هزینه را طی ۱۰ سال از شما دریافت می‌کنم.
اگر ساختار گاز کشور اصلاح شود، منافع آن به تمام کشور خواهد رسید زیرا دولت گاز صرفه‌جویی‌شده را در اختیار صنایع و پتروشیمی‌ها قرار می‌دهد، ارزش افزوده آن را چندین برابر می‌کند، محصول را صادر می‌کند و ارزش حاصل از آن را به کشور بازمی‌گرداند.
بنابراین، در نگاه کلان باید اقتصادها را در کنار یکدیگر ببینیم. نتیجه این رویکرد، شکل‌گیری یک فرایند اقتصادی است که زنجیره کاملی از فهم اقتصادی در آن جریان دارد و همه نیز از آن رضایت خواهند داشت. در چنین شرایطی، نه قطع گاز خواهیم داشت، نه قطع برق و نه کمبود جدی ایجاد خواهد شد.