ندای لرستان - روزنامه سازندگی /متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
اعلام جرم دادستانی تهران علیه عوامل نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل» پس از انتشار تصاویری از یکی از صحنههای این نمایش با واکنش گروه اجرایی روبهرو شد. گروه نمایش در بیانیهای اعلام کرده، تصاویر منتشر شده به دلیل زاویه بسته دوربین تلفن همراه و خطای دید، فاصله واقعی میان دو بازیگر را نشان نمیدهد و در صحنه مورد بحث هیچ تماس فیزیکی میان آنها رخ نداده است. ماجرا از انتشار تصاویری در شبکههای اجتماعی آغاز شد؛ تصاویری که در آنها فاطمه مسعودیفر و مهرداد صدیقیان در بخشی از اجرای نمایش در فاصلهای نزدیک دیده میشوند. پس از انتشار این تصاویر، مرکز رسانه قوه قضائیه اعلام کرد، دادستانی تهران برای عوامل نمایش پرونده قضایی تشکیل داده و علیه آنها اعلام جرم کرده است. در اطلاعیه قوه قضائیه، رفتار دو بازیگر «خلاف عرف و شئون» توصیف شد اما جزئیات بیشتری درباره عنوان اتهام یا مواد قانونی مورد استناد اعلام نشد.
روایت گروه نمایش
گروه اجرایی در واکنش به این اتفاق، تصاویر منتشر شده را ناشی از «خطای دید» دانست و توضیح داد که فیلم با یک زاویه بسته و از طریق دوربین تلفن همراه یکی از تماشاگران ثبت شده است. به گفته گروه همین زاویه باعث شده، فاصله واقعی بازیگران در تصویر پنهان شود. در بیانیه تأکید شده است که «هیچگونه تماس فیزیکی» میان بازیگران وجود نداشته و فاصله تعریف شده میان آنها در طول اجرا رعایت شده است. گروه همچنین توضیح داده که دو شخصیت حاضر در صحنه براساس متن نمایشنامه، خواهر و برادر هستند و درگیر یک موقعیت بحرانیاند. با این حال گروه اجرایی برای جلوگیری از تکرار چنین برداشتی، میزانسن صحنه را تغییر داده است. در بیانیه آمده که زاویه ایستادن بازیگران تغییر کرده تا فاصله میان دو شخصیت از همه زوایای سالن روشن باشد. این تغییرات نیز به گفته گروه پس از بازبینی دوباره توسط شورای نظارت و ارزشیابی و تأیید کارشناسان این شورا انجام شده است.
پروندهای که هنوز به حکم نرسیده است
آنچه تاکنون درباره این پرونده اعلام شده، تشکیل پرونده قضایی و اعلام جرم علیه عوامل نمایش است و این مرحله بهمعنای صدور حکم یا اثبات جرم نیست. در اطلاعیه قوه قضائیه نیز جزئیات بیشتری درباره اتهام یا مبنای قانونی آن منتشر نشده است. «تهران/پاریس/تهران/پل» به نویسندگی سینا شفیعی و کارگردانی سعید دشتی در تهران روی صحنه است و امیر جعفری، مهرداد صدیقیان، سینا ساعی و فاطمه مسعودیفر در آن بازی میکنند. «پل» ادامهای با داستانی تازه بر نمایش «تهران/پاریس/تهران» است که پیشتر اجرا شده بود.
سابقه اختلاف بر سر اجرای تئاتر
ورود نهادهای نظارتی و قضایی به اجرای تئاتر پیش از این نیز سابقه داشته است. در سال ۱۳۹۳ نمایش «تانگوی تخممرغ داغ» به کارگردانی هادی مرزبان پس از اعلام دادستانی تهران درباره برخی حرکات و اقدامات «خلاف موازین اسلامی» متوقف شد. دادستانی در آن زمان از وجود «صحنههای نامناسب»، الفاظ رکیک و اظهارات خلاف موازین اسلامی و «عفت عمومی» سخن گفته بود. این نمایش پیش از توقف توسط شورای نظارت و ارزشیابی اداره کل هنرهای نمایشی بازبینی شده بود. چند روز بعد، مرکز هنرهای نمایشی اعلام کرد پس از گفتوگو میان وزارت ارشاد، قوه قضائیه و گروه اجرایی، مشکلات برطرف شده و اجرای نمایش از سر گرفته شده است. نمونه دیگر به نمایش «خشکسالی و دروغ» به نویسندگی و کارگردانی محمد یعقوبی برمیگردد. این نمایش در آذر ۱۳۹۰ تنها چند روز پس از آغاز اجرای مجدد با دستور شورای ارزشیابی و بازبینی نمایش متوقف شد. مقامهای مسئول ۲۱ مورد اصلاح را به گروه اعلام کردند و پس از حذف بخشهایی از دیالوگها و تغییر شیوه بازی، اجازه ادامه اجرا صادر شد. «خشکسالی و دروغ» پیشتر نیز در سال ۱۳۸۸ اجرا شده بود و در اجرای سال ۱۳۹۰ بخشهایی از متن و شیوه اجرا با ممیزی روبهرو شد. یکی از مواردی که در روایتهای مربوط به این نمایش مطرح شد، استفاده از «عدد ۲۵» بود؛ عددی که یعقوبی آن را بهجای واژه «دوستدختر» در متن قرار داده بود. به گفته او، هنگام بازبینی درباره معنای این عدد از او پرسیده شد و پاسخ داد که «فقط یک عدد است». با این حال، تماشاگران در جریان اجرا متوجه منظور آن میشدند و شنیدن این عدد با خنده و واکنش آنها همراه بود. یعقوبی بعدها توضیح داد که انتخاب عدد ۲۵ برای او به اصل ۲۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی اشاره داشت؛ اصلی که بر مصونیت مکاتبات، مکالمات و ارتباطات افراد از تجسس و ضبط بدون مجوز قانونی تأکید میکند. او این عدد را کنایهای به سانسور دانسته بود.