ندای لرستان - خرمآباد - معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان با تشریح برنامههای تحولی، از توسعه دادرسی الکترونیک و حرکت به سمت حکمرانی دادهها و بهرهگیری از هوش مصنوعی خبر داد.
خبرگزاری مهر- گروه استانها: تحقق عدالت، امروز بیش از هر زمان دیگری با سرعت، دقت و بهرهگیری از فناوریهای نوین گره خورده است. اگر در گذشته تحول در دستگاه قضایی عمدتاً با اصلاح قوانین و ساختارهای اداری تعریف میشد، اکنون توسعه زیرساختهای هوشمند، تحلیل دادهها، مدیریت الکترونیک فرآیندها و استفاده از فناوری اطلاعات به یکی از مهمترین ارکان ارتقای کیفیت خدمات قضایی تبدیل شده است.
در همین چارچوب، اجرای «سند تحول و تعالی قوه قضاییه» نهتنها به عنوان یک برنامه راهبردی، بلکه به عنوان نقشه راهی برای تغییر الگوی حکمرانی قضایی از شیوههای سنتی به نظامی هوشمند، دادهمحور و پاسخگو در دستور کار دادگستریهای سراسر کشور قرار گرفته است.
دادگستری کل استان لرستان نیز طی سالهای اخیر تلاش کرده است با تدوین برنامههای عملیاتی، توسعه سامانههای هوشمند، گسترش خدمات الکترونیک، پایش مستمر عملکرد واحدهای قضایی و کاهش فرآیندهای سنتی، سهم خود را در تحقق اهداف سند تحول ایفا کند.
از سوی دیگر، نگاه آیندهنگر مدیران قضایی استان، استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی، تحلیل دادههای کلان و استقرار حکمرانی دادهها را به عنوان مرحله جدید تحول در دستگاه قضایی دنبال میکند؛ رویکردی که هدف آن، افزایش دقت در تصمیمگیری، تسریع در فرآیندهای رسیدگی و ارائه خدمات قضایی کارآمدتر به شهروندان است.
در همین راستا، سید احمد موسوی، معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان، در گفتوگو با خبرنگار مهر، ضمن تشریح مهمترین برنامهها، اقدامات و دستاوردهای این معاونت، از مسیر طیشده برای تحقق عدالت هوشمند و برنامههای پیشرو در اجرای نسخه تکاملی سند تحول و تعالی قوه قضاییه سخن گفته است.
موسوی، با تشریح رویکردهای این معاونت در اجرای سند تحول و تعالی قوه قضاییه، اظهار داشت: معاونت فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری استان به عنوان یک معاونت راهبردی، نقش تعیینکنندهای در ترسیم و اجرای راهبردهای کلان دستگاه قضایی در استان بر عهده دارد و در این مسیر، خدمترسانی به مردم و پشتیبانی از تمامی همکاران قضایی در سراسر استان را به عنوان یکی از مهمترین مأموریتهای خود دنبال میکند.
وی افزود: این معاونت با نگاهی جامع و آیندهنگر، تمامی برنامهها و اقدامات خود را بر اساس سند تحول و تعالی قوه قضاییه که از سوی ریاست قوه قضاییه ابلاغ شده، طراحی و اجرا میکند و تلاش دارد اهداف این سند را به صورت دقیق و عملیاتی در تمامی بخشهای دستگاه قضایی استان محقق سازد.
فناوری اطلاعات؛ زیرساخت تحقق عدالت هوشمند
موسوی با تأکید بر اینکه فناوری اطلاعات در دستگاه قضایی صرفاً یک ابزار جانبی نیست، تصریح کرد: در معاونت فناوری اطلاعات و برنامهریزی، فناوری را نه به عنوان یک ابزار پشتیبان، بلکه به عنوان یک زیرساخت امکانپذیرکننده و بسترساز تحول در فرآیندهای قضایی میدانیم؛ زیرساختی که میتواند زمینه ارتقای کیفیت خدمات، افزایش سرعت رسیدگی، شفافیت بیشتر و تسهیل دسترسی مردم به عدالت را فراهم کند.
وی ادامه داد: بر همین اساس، تمامی تکالیف پیشبینیشده در سند تحول و تعالی قوه قضاییه را در قالب یک برنامه عملیاتی جامع تدوین کردهایم تا اجرای این سند از مرحله سیاستگذاری و برنامهریزی به مرحله اقدام و اجرا منتقل شود.
تدوین برنامه عملیاتی در هشت هدف کلان
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان خاطرنشان کرد: این برنامه عملیاتی در قالب هشت هدف اصلی و با همکاری اعضای شورای معاونان دادگستری استان و تحت راهبری و هدایت رئیس کل دادگستری لرستان تهیه و تدوین شده است.
وی افزود: پس از نهایی شدن این برنامه، آن را به عنوان نقشه راه و معیار عملکرد به تمامی حوزههای قضایی استان، دادستانها و رؤسای دادگستری شهرستانها ابلاغ کردهایم تا مبنای برنامهریزی، اجرا و ارزیابی اقدامات در سطح استان قرار گیرد.
خروج تحول قضایی از مرحله انتزاعی
موسوی با بیان اینکه یکی از اهداف اصلی این برنامه، عملیاتی کردن سند تحول و تعالی قوه قضاییه است، اظهار داشت: تلاش ما این است که تحول قضایی از حالت انتزاعی و صرفاً نظری خارج شود و به پروژههای مشخص، قابل اجرا، قابل ارزیابی و کدگذاریشده تبدیل شود تا هر بخش از دستگاه قضایی بتواند سهم خود را در تحقق اهداف تحول به صورت دقیق ایفا کند.
وی افزود: زمانی میتوان از تحقق واقعی سند تحول سخن گفت که اهداف آن در قالب برنامههای اجرایی، زمانبندیشده و قابل سنجش در تمامی واحدهای قضایی پیادهسازی شود و آثار آن در کیفیت ارائه خدمات به مردم قابل مشاهده باشد.
حرکت به سوی الگوی دادرسی هوشمند
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان با اشاره به چشمانداز این معاونت در حوزه تحول دیجیتال دستگاه قضایی گفت: هدف ما این است که با تکیه بر راهبری، هدایت و رهنمودهای رئیس کل دادگستری استان، مسیر دادرسی را از الگوی سنتی به سمت الگوی هوشمند تغییر دهیم.
وی تأکید کرد: حرکت به سوی دادرسی هوشمند، علاوه بر افزایش بهرهوری و ارتقای کیفیت خدمات قضایی، موجب خواهد شد مردم با سرعت بیشتر، سهولت بالاتر و دسترسیپذیری مناسبتر از خدمات دستگاه قضایی بهرهمند شوند و عدالت با استفاده از ظرفیتهای فناوری اطلاعات، دقیقتر، سریعتر و کارآمدتر در اختیار شهروندان قرار گیرد.
نظارت هوشمند بر عملکرد دادگستریها با هدف کاهش زمان رسیدگی
موسوی با اشاره به مهمترین اقدامات اجرایی معاونت فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان در مسیر اجرای سند تحول و تعالی قوه قضاییه، اظهار داشت: همواره تلاش کردهایم از خود این سؤال را بپرسیم که در مسیر اجرای سند تحول و پس از ابلاغ برنامه عملیاتی، چه اقدام ملموس و اثرگذاری انجام دادهایم که مردم و مجموعه دستگاه قضایی بتوانند آثار آن را به صورت واقعی احساس کنند.
وی افزود: پاسخ ما به این سؤال، تمرکز بر دو راهبرد کلان و اساسی در دستگاه قضایی است؛ نخست کاهش زمان رسیدگی به پروندهها و دوم کنترل و مدیریت مستمر شاخصهای عملکردی. این دو راهبرد از مهمترین محورهای سند تحول به شمار میروند و تحقق آنها نیازمند فراهم شدن زیرساختها، ابزارها، مقدمات و برنامههای متعدد اجرایی است.
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان ادامه داد: برای تحقق این اهداف، سامانه پایش هوشمند عملکرد و همچنین «سامانه مدیریت پرونده» (سمپ) را به صورت مستمر مورد استفاده قرار دادهایم تا بتوانیم وضعیت ورودی پروندهها و عملکرد تمامی دادگستریهای استان را به صورت برخط و لحظهای رصد و کنترل کنیم.
وی تصریح کرد: این سامانهها این امکان را فراهم کردهاند که اگر در هر شعبه، مجتمع قضایی یا حوزه قضایی شهرستان، گره، مشکل یا چالشی در روند رسیدگی به پروندهها ایجاد شود، در همان لحظه موضوع شناسایی و بررسی شود.
موسوی خاطرنشان کرد: به محض شناسایی این مسائل، با راهبری رئیس کل دادگستری استان و همراهی اعضای شورای معاونان، برای رفع مشکلات، اتخاذ تصمیمهای لازم و برنامهریزی جهت بازگشت فرآیند رسیدگی به شرایط مطلوب اقدام میشود تا از ایجاد تأخیر در روند دادرسی و انباشت پروندهها جلوگیری شود.
وی تأکید کرد: بهرهگیری از فناوریهای هوشمند در حوزه پایش عملکرد، امکان تصمیمگیری سریع، هدفمند و مبتنی بر داده را برای مدیران قضایی فراهم کرده و این موضوع نقش مؤثری در ارتقای کیفیت مدیریت پروندهها، افزایش بهرهوری و تسریع در ارائه خدمات قضایی به مردم داشته است.
دستیابی به بیش از ۹۷ درصد دادرسی الکترونیک در لرستان
موسوی با اشاره به توسعه زیرساختهای هوشمندسازی فرآیندهای قضایی در استان، اظهار داشت: یکی دیگر از محورهای مهمی که در معاونت فناوری اطلاعات و برنامهریزی با جدیت دنبال میکنیم، حرکت به سمت تحقق دادرسی تمامالکترونیک و استقرار کامل پرونده دیجیتال یا الکترونیکی در دستگاه قضایی استان است.
وی افزود: خوشبختانه در حوزه دادرسی الکترونیک به پیشرفت قابل توجهی دست یافتهایم، به گونهای که اکنون بیش از ۹۷ درصد فرآیندهای دادرسی به صورت الکترونیکی انجام میشود و این موضوع نشاندهنده حرکت مستمر دستگاه قضایی استان در مسیر تحقق عدالت هوشمند و بهرهگیری از فناوریهای نوین است.
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان ادامه داد: برنامهریزی ما بر این است که با تکمیل زیرساختهای فنی، ارتقای سامانهها و همراهی تمامی واحدهای قضایی، تا پایان سال جاری این میزان را به ۱۰۰ درصد برسانیم و تمامی فرآیندهای دادرسی در استان به صورت کاملاً الکترونیکی انجام شود.
وی همچنین به اجرای طرح پرونده الکترونیک اشاره کرد و گفت: این طرح از سالهای گذشته در دادگستری استان آغاز شده و امسال نیز با دستور و تأکید رئیس کل محترم دادگستری لرستان، روند اجرای آن با جدیت بیشتری ادامه خواهد یافت.
موسوی خاطرنشان کرد: تکمیل پرونده الکترونیک در کنار توسعه دادرسی تمامالکترونیک، نقش بسزایی در حذف فرآیندهای سنتی، کاهش مراجعات حضوری، تسریع در گردش پروندهها، افزایش دقت در رسیدگی و در نهایت کاهش چشمگیر زمان دادرسی خواهد داشت و زمینه ارائه خدمات قضایی سریعتر، دقیقتر و کارآمدتر به مردم را فراهم میکند.
حرکت به سوی حکمرانی دادهها و بهرهگیری از هوش مصنوعی در دستگاه قضایی
موسوی با تشریح چشمانداز آینده معاونت فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان، اظهار داشت: گام بعدی ما در اجرای نسخه تکاملی سند تحول و تعالی قوه قضاییه، حرکت به سمت استقرار حکمرانی دادهها و بهرهگیری هرچه بیشتر از فناوریهای نوین در مدیریت و فرآیندهای قضایی است.
وی افزود: افق پیشروی ما در اجرای سند تحول، استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای هوش مصنوعی، تحلیل دادههای کلان و فناوریهای نوین است تا بتوانیم ضمن ارتقای کیفیت مدیریت قضایی، فرآیندهای رسیدگی را دقیقتر، سریعتر و کارآمدتر از گذشته دنبال کنیم.
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان ادامه داد: بهرهگیری از دستیاران هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی میتواند نقش مؤثری در افزایش دقت تحلیلها، ارتقای فرآیند تشخیص، پشتیبانی از تصمیمگیریهای مدیریتی و در نهایت افزایش سرعت در رسیدگی به پروندهها و صدور آرا ایفا کند.
رویکرد ما صرفاً استفاده از فناوریهای جدید نیست، بلکه به دنبال ایجاد یک اکوسیستم قضایی هوشمند هستیم
وی تصریح کرد: رویکرد ما صرفاً استفاده از فناوریهای جدید نیست، بلکه به دنبال ایجاد یک اکوسیستم قضایی هوشمند هستیم؛ اکوسیستمی که در آن تمامی تصمیمهای مدیریتی بر پایه تحلیل دقیق دادهها، اطلاعات معتبر و شاخصهای قابل سنجش اتخاذ شود، نه بر مبنای حدس، گمان یا برآوردهای غیرمستند.
موسوی خاطرنشان کرد: در چنین مدلی، دادهها به مهمترین سرمایه مدیریتی دستگاه قضایی تبدیل خواهند شد و امکان سیاستگذاری، برنامهریزی، نظارت و تصمیمگیری مبتنی بر شواهد را برای مدیران قضایی فراهم میکنند.
وی تأکید کرد: هدف نهایی ما دستیابی به حکمرانی دادهها در دستگاه قضایی است؛ حکمرانیای که در آن فناوری اطلاعات و ابزارهای هوشمند در خدمت تحقق عدالت حداکثری قرار گیرند و رضایت شهروندان به عنوان مهمترین شاخص و معیار موفقیت ما در اجرای برنامههای عملیاتی و تحقق اهداف سند تحول و تعالی قوه قضاییه مورد ارزیابی قرار گیرد.
کاهش زمان رسیدگی، افزایش اتقان آرا و کاهش موجودی پروندهها
موسوی با اشاره به نتایج ملموس اجرای برنامه عملیاتی سند تحول و تعالی قوه قضاییه در دادگستری لرستان، اظهار داشت: اجرای این برنامهها صرفاً در حد تدوین اسناد و ابلاغ دستورالعملها باقی نمانده، بلکه آثار و نتایج آن در شاخصهای عملکردی دستگاه قضایی استان بهصورت کاملاً ملموس قابل مشاهده است.
وی افزود: یکی از مهمترین دستاوردهای این اقدامات، کاهش متوسط زمان رسیدگی به پروندههای قضایی در سطح استان است؛ بهطوری که متوسط زمان رسیدگی به هر پرونده که در سنوات گذشته ۷۶ روز بود، با اجرای برنامههای تحولی و نظارت مستمر، به ۷۱ روز کاهش یافته است.
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان ادامه داد: همچنین در حوزه مدیریت پروندههای معوق نیز نتایج قابل توجهی حاصل شده است، به گونهای که پروندههای مسن، یعنی پروندههایی که بیش از یک سال از زمان تشکیل آنها گذشته است، در سطح استان ۱۵ درصد کاهش یافتهاند.
وی تصریح کرد: علاوه بر این، در سال ۱۴۰۴ نیز موفق شدیم موجودی پروندههای در جریان رسیدگی در سطح استان را حدود ۱۰ هزار فقره کاهش دهیم که این موضوع نشاندهنده افزایش بهرهوری، مدیریت بهتر فرآیندهای رسیدگی و تلاش مستمر همکاران قضایی و اداری در سراسر استان است.
موسوی با اشاره به توسعه خدمات الکترونیک قضایی گفت: در حال حاضر میزان ابلاغ الکترونیکی در استان به حدود ۹۷ درصد رسیده است که این اقدام نقش مؤثری در تسریع فرآیند رسیدگی، کاهش مراجعات غیرضروری، صرفهجویی در زمان و هزینه و همچنین جلوگیری از اطاله دادرسی داشته است.
وی یکی دیگر از شاخصهای مهم عملکردی را افزایش اتقان آرا عنوان کرد و افزود: میزان اتقان آرا در دادگستری استان از ۸۱ درصد به ۸۴.۱ درصد افزایش یافته است که این شاخص بیانگر ارتقای کیفیت رسیدگیهای قضایی، افزایش دقت در صدور احکام و کاهش نقض آرا در مراحل بعدی رسیدگی است.
معاون قضایی، فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری کل لرستان تأکید کرد: این دستاوردها مصادیق عینی و عملی راهبردهای کلانی است که در چارچوب سند تحول و تعالی قوه قضاییه، با راهبری رئیس کل دادگستری استان تدوین، برنامهریزی و به تمامی حوزههای قضایی ابلاغ شد و خوشبختانه با اهتمام، همدلی و تلاش ارزشمند همکاران قضایی و اداری در سراسر استان به نتایج مطلوبی منجر شده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: البته دستاوردهای اجرای برنامههای تحول در دادگستری لرستان به این موارد محدود نمیشود و نمونههای متعدد دیگری نیز وجود دارد، اما به همین چند شاخص مهم بسنده میکنم؛ شاخصهایی که بهخوبی نشان میدهد حرکت دستگاه قضایی استان در مسیر هوشمندسازی، ارتقای بهرهوری و ارائه خدمات مطلوبتر به مردم، نتایج قابل توجهی به همراه داشته است.