ندای لرستان - خرمآباد-محرم امسال در لرستان فقط از پشت درهای حسینیهها و تکایا شنیده نمیشود؛ صدای «یا حسین» در خیابانها، میدانها، مساجد و اجتماعات مردمی طنین انداخته است.
خبرگزاری مهر- گروه استانها :محرم که از راه میرسد، انگار ضرباهنگ شهر تغییر میکند. کوچههایی که تا دیروز در هیاهوی روزمرگی گم بودند، ناگهان زیر پرچمهای سیاه معنا پیدا میکنند.
صدای چکشهایی که داربستهای هیئتها را برپا میکنند، بوی اسپند در آستانه مساجد، پارچههای مشکی بر سردر خانهها و زمزمه نوحههایی که از بلندگوها شنیده میشود، همه نشانههایی هستند از ورود به ماهی که قرنهاست حافظه جمعی مردم این سرزمین را شکل داده است.
در لرستان، محرم فقط یک مناسبت مذهبی نیست؛ بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم است.
از روستاهای دورافتاده تا مرکز استان، از هیئتهای کوچک خانوادگی تا دستههای بزرگ عزاداری، همه سهمی در برپایی این آیین بزرگ دارند.
هر محله خیمهای برپا میکند و هر خانواده به نوعی خود را در این سوگواری شریک میداند.
اما محرم امسال در لرستان یک ویژگی متفاوت نیز دارد. در کنار هزاران هیئت مذهبی که طبق سنت هر ساله برنامههای عزاداری خود را برگزار میکنند، اجتماعات گسترده مردمی در سطح شهرها نیز شکل گرفته و به بستری برای همدلی، انسجام اجتماعی و تجدید عهد با آرمانهای عاشورا تبدیل شده است.
این همزمانی باعث شده است فضای شهرها حال و هوایی متفاوت پیدا کند؛ گویی عزاداری از محدوده تکایا و حسینیهها فراتر رفته و در سراسر شهر گسترده شده است.
در چنین فضایی، مسئولان فرهنگی و مذهبی استان تلاش کردهاند میان سنتهای ریشهدار عزاداری و شکلهای جدید حضور اجتماعی پیوند برقرار کنند؛ رویکردی که هدف آن حفظ جایگاه هیئتها در کنار تقویت مشارکت عمومی مردم در مناسبتهای مذهبی است.
سه هزار هیئت؛ ستونهای اصلی عزاداری محرم
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان با تسلیت فرارسیدن ماههای محرم و صفر، در گفتوگو با مهر از برنامهریزی گسترده برای برگزاری مراسم عزاداری در سراسر استان خبر میدهد.
به گفته حجت الاسلام وحیدی، بیش از سه هزار هیئت مذهبی در نقاط مختلف لرستان برای برگزاری برنامههای محرم سازماندهی شدهاند؛ هیئتهایی که در قالب دستههای سینهزنی، زنجیرزنی، مراسم مساجد، حسینیهها، تکایا و مجالس خانگی فعالیت خواهند کرد.
او تأکید میکند که تمامی این مجموعهها برنامههای خود را طبق روال هر سال برگزار میکنند و هیچ خللی در فعالیتهای سنتی عزاداری ایجاد نخواهد شد.
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان میگوید: محرم امسال با مشارکت گسترده هیئتهای مذهبی، مساجد، حسینیهها، تکایا و مجموعههای مردمی برگزار خواهد شد و تلاش شده است همه ظرفیتهای فرهنگی و مردمی استان در خدمت ترویج فرهنگ عاشورا قرار گیرد.
این حجم از هیئتهای مذهبی نشان میدهد که محرم همچنان یکی از گستردهترین و مردمیترین رویدادهای فرهنگی و دینی در لرستان است؛ رویدادی که شبکهای عظیم از مشارکت اجتماعی را در سراسر استان شکل میدهد.
محرم و اجتماعات مردمی؛ دو جریان در کنار هم
یکی از پرسشهای اصلی روزهای اخیر درباره نسبت هیئتهای مذهبی با اجتماعات شبانه مردمی بوده است؛ اجتماعاتی که پیش از آغاز محرم و در جریان جنگ رمضان در برخی شهرهای استان به صورت مستمر برگزار میشد.
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان در پاسخ به این پرسش میگوید برنامهریزیها به گونهای انجام شده که هیچ تعارضی میان این دو جریان وجود نداشته باشد.
بر این اساس، مراسم ظهرگاهی، عصرگاهی و برنامههای مساجد در وقت نماز مغرب و عشا بدون تغییر برگزار میشوند و هیئتها فعالیت عادی خود را ادامه خواهند داد.
در مواردی که زمان برخی مراسم با اجتماعات شبانه همپوشانی دارد نیز تدابیری اتخاذ شده تا برنامهها یا در دل همان اجتماعات اجرا شوند و یا پس از پایان تجمعات شبانه ادامه پیدا کنند.
به گفته حجت الاسلام وحیدی، از ساعت ۱۰ شب به بعد شرایط برای فعالیت هیئتها، تکایا و دستههای عزاداری محلات مختلف فراهم خواهد بود تا مراسم سنتی سینهزنی و زنجیرزنی همچنان با شکوه برگزار شود.
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان با تأکید بر اینکه هیئتهای مذهبی همچنان محور اصلی عزاداریهای محرم هستند، میگوید: پس از پایان اجتماعات شبانه نیز امکان برگزاری کامل مراسم در حسینیهها، تکایا و هیئتهای خیابانی فراهم خواهد بود و دستههای عزاداری از محلات مختلف میتوانند حرکت کرده و آیینهای سنتی سینهزنی و زنجیرزنی خود را برگزار کنند.
عاشورا در متن شهر
آنچه امسال بیش از گذشته به چشم میآید، حضور پررنگ عزاداری در فضای عمومی شهر است.
خیابانها تنها محل عبور و مرور نیستند؛ به میدانهای روایت عاشورا تبدیل شدهاند. بسیاری از هیئتها مسیرهای مشخصی را برای حرکت دستههای عزاداری در نظر گرفتهاند و مواکب مردمی نیز در نقاط مختلف شهرها آماده خدمترسانی به عزاداران هستند.
این حضور گسترده سبب شده است محرم از قالب یک مراسم صرفاً آیینی خارج شده و به یک تجربه جمعی تبدیل شود؛ تجربهای که در آن مردم نه فقط تماشاگر، بلکه کنشگر اصلی هستند.
« احلی من العسل»؛ روایت نسل نوجوان از عاشورا
از جمله برنامههای شاخص محرم امسال، برگزاری اجتماع بزرگ «احلی من العسل» در ششم محرم است.
این برنامه که با محوریت نوجوانان برگزار میشود، به بازخوانی شخصیت حضرت قاسم بن الحسن (ع) و نقش نسل جوان در نهضت عاشورا میپردازد.
برگزارکنندگان معتقدند انتقال پیام عاشورا به نسل جدید یکی از مهمترین وظایف فرهنگی امروز است و برنامههایی از این دست میتواند ارتباط نوجوانان با مفاهیم عاشورایی را عمیقتر کند.
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان از تدارک ویژهبرنامههای فرهنگی و مذهبی برای ایام محرم خبر داده و می گوید: یکی از برنامههای شاخص امسال، اجتماع بزرگ «احلی من العسل» است که در ششم محرم با محوریت نوجوانان برگزار خواهد شد. این برنامه با هدف تبیین شخصیت حضرت قاسم بن الحسن (ع) و انتقال پیام عاشورا به نسل جوان طراحی شده و پیشبینی میشود با حضور گسترده دانشآموزان و نوجوانان همراه باشد.
تاسوعا و عاشورا؛ اوج حماسه سوگ
برنامههای اصلی محرم در لرستان در روزهای تاسوعا و عاشورا به اوج خود خواهد رسید.
برگزاری دستههای بزرگ عزاداری، آیینهای سنتی، مراسم سوگواری در مساجد و حسینیهها، حرکت هیئتهای مذهبی در سطح شهرها و همچنین برپایی برنامههای ویژه فرهنگی و معرفتی از جمله محورهای پیشبینیشده برای این دو روز است.
در بسیاری از مناطق استان نیز آیینهای محلی و سنتی عزاداری مانند «گلمالی» که بخشی از میراث فرهنگی لرستان محسوب میشوند، برگزار خواهد شد.
آیینهای عزاداری روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی با مشارکت هیئتهای مذهبی، دستههای عزاداری و مجموعههای مردمی در سراسر استان برگزار میشود
مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان همچنین از برنامهریزی گسترده برای روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی خبر داده و اضافه میکند: آیینهای عزاداری این دو روز با مشارکت هیئتهای مذهبی، دستههای عزاداری و مجموعههای مردمی در سراسر استان برگزار میشود و تلاش شده است ضمن حفظ سنتهای اصیل عزاداری، زمینه حضور حداکثری مردم نیز فراهم شود.
حجت الاسلام وحیدی با اشاره به نقش مهم هیئتهای مذهبی در حفظ هویت دینی و فرهنگی جامعه، میگوید: هیئتها در طول سالهای گذشته صرفاً محل برگزاری مراسم عزاداری نبودهاند، بلکه به کانونهای مهم فرهنگی، اجتماعی و تربیتی تبدیل شدهاند و امروز نیز بخش مهمی از سرمایه اجتماعی جامعه از دل همین مجموعههای مردمی شکل گرفته است.
وی با دعوت از مردم برای حضور در مراسم محرم و صفر، ادامه میدهد: محرم فرصتی برای بازخوانی پیامهای عاشورا، تقویت همبستگی اجتماعی و تجدید عهد با آرمانهای نهضت حسینی است و امیدواریم امسال نیز مردم لرستان همچون همیشه با حضور پرشور خود، جلوهای باشکوه از ارادت به حضرت سیدالشهدا (ع) را به نمایش بگذارند.
محرم؛ فراتر از یک آیین
بنابراین گزارش، کارشناسان معتقدند راز ماندگاری محرم در آن است که صرفاً یک مراسم مذهبی یا یادبود تاریخی نیست. عاشورا در طول قرنها به یک نظام معنایی تبدیل شده که مفاهیمی چون عدالتخواهی، مقاومت، آزادگی، ایثار و مسئولیت اجتماعی را به نسلهای مختلف منتقل کرده است.
از همین رو، هرچه حضور مردم در این مناسبت پررنگتر باشد، ظرفیت آن برای تقویت همبستگی اجتماعی و سرمایه فرهنگی جامعه نیز افزایش پیدا میکند.
خیمهای که جمع نمیشود
محرم در لرستان فقط ده روز یا دو ماه عزاداری نیست؛ روایت استمرار یک فرهنگ است. فرهنگی که از دل تاریخ برخاسته و هنوز در کوچههای شهر، در صدای طبلها، در اشک پیرغلامان و در شور نوجوانان زنده است.
امسال نیز هزاران هیئت مذهبی، صدها دسته عزاداری و دهها برنامه فرهنگی و اجتماعی در سراسر استان برپا خواهند شد تا بار دیگر نام حسین (ع) محور همدلی مردم شود.
شاید خیمههای عزاداری پس از پایان صفر جمع شوند، اما آنچه از محرم باقی میماند، همان پیامی است که قرنهاست در حافظه این سرزمین جریان دارد؛ پیامی که هر سال با فرا رسیدن محرم دوباره در جان شهر برپا میشود.